Home » Bình Luận » Trudeau đã vượt qua mọi chỉ trích lẫn tai tiếng, để được tái cử nhiệm kỳ 2 với chính phủ thiểu số
Trudeau và phu nhân Sophie chào mừng chiến thắng trước đám đông cử tri ủng hộ tại đơn vị nhà Montreal (Ảnh Muschi/Bloomberg/ Oct. 22, 2019)

Trudeau đã vượt qua mọi chỉ trích lẫn tai tiếng, để được tái cử nhiệm kỳ 2 với chính phủ thiểu số

BÙI NGUYÊN ĐỨC

Kết quả cuộc Bầu cử Quốc hội Liên bang Canada khóa thứ 43rd đã được báo chí công bố bán chính thức vào nửa đêm 21 rạng ngày 22/10/2019. Theo đó, đảng Liberal do Justin Trudeau lãnh đạo chiếm 156 ghế, tái đắc cử nhiệm kỳ thứ 2nd với vai trò Chính phủ thiểu số.

Để có được kết quả ngoạn mục nói trên Trudeau đã vượt qua mọi tai tiếng và dư luận chỉ trích, mà trong nhiều tháng qua một số nhà phân tích tại Ottawa tin rằng, “Sau 4 năm cầm quyền Trudeau đã thất bại. Cử tri phải hất cẳng ông ta ra” (…Trudeau has failed. Voters should toss him out / Conrad Black / National Post / Oct. 18, 2019). Tuy nhiên, chiến thắng của Trudeau rất có thể do một phần cử tri Canada chưa sẵn sàng muốn thay đổi. Và một thành phần cử tri khác có thể vẫn nghi ngờ về khả năng Lãnh đạo của Andrew Scheer, lãnh tụ Conservative. Nhưng ở một chừng mực nào đó, chúng ta cũng không thể phủ nhận khả năng thuyết phục cử tri của cá nhân Trudeau. Đồng thời, Chương trình vận động tranh cử của Liberal đã thành công trong việc lôi kéo sự ủng hộ của thành phần cử tri cấp tiến và giới trẻ. Nhưng so sánh với số ghế của cuộc Bầu cử QH vào năm 2015, lần nầy Liberal đã đánh mất 21 ghế (177-156 ghế) mà một phần lớn đã về tay Conservative.

Trong số nầy có ít nhứt 5 ghế thuộc khu vực Đại Tây dương (Atlantic). Đặc biệt, Michael Kram một thành viên mới của Conservative, đã giành chiếc ghế tại đơn vị Regina-Wascana (Saskatchewan), của đương kim Bộ trưởng Nội An Ralph Goodale thuộc nội các Trudeau. Đồng thời, 2 chiếc ghế DB khác của Liberal tại Alberta cũng bị mất trọn vào tay Conservative. Nhưng tại đơn vị Milton (Ontario) Conservative đã mất chiếc ghế DB của Lisa Raitt sau 11 năm, vào tay Adam van Koeverden (Liberal). Lần nầy đảng Conservative về nhì chiếm 122 ghế, đã cộng thêm vào 27 ghế so với cuộc Bầu cử 2015 chỉ có 95 ghế. Conservative tiếp tục duy trì vai trò Đối lập chính thức tại QH khóa 43rd. Bloc Quebecois chiếm 32 ghế +22 ghế. NDP 24 ghế -15 ghế. Green party 3 ghế +1 ghế. Và 1 ghế Độc lập thuộc về Jody Wilson-Raybould, nguyên Chưởng lý Công tố thuộc Nội các Trudeau đã từ bỏ đảng vì có mối bất hòa với Trudeau. Đảng Nhân dân Canada (PPC) không chiếm được ghế nào, và bản thân lãnh tụ Maxime Bernier cũng mất luôn chiếc ghế của chính ông ta. Đối với đảng Conservative của lãnh tụ Andrew Scheer. Cho dù Conservative đã không đánh bại được đối thủ Liberal, nhưng đã giành thêm 27 ghế Dân biểu mới (Tường thuật của Global News / Amanda Connoly / Oct. 21, 2019).

Andrew Scheer tại cuộc vận động tranh cử sau cùng tại Richmond Hill (Ontario) (Getty Images & CPAC)

Trong khi đó, nếu quí vị có theo dõi suốt thời gian vận động tranh cử, cho thấy tài năng Lãnh đạo của Scheer không tệ chút nào. Từ một chính khách thuộc thế hệ trẻ với tuổi đời 40 tuổi, và trong bước đầu cử tri trên toàn quốc rất ít biết đến. Nhưng nhờ vào tài ăn nói điềm đạm, thông thạo cả hai ngôn ngữ Anh Pháp. Và có sẵn kiến thức lẫn kinh nghiệm chính trường, cũng như phong cách chuẩn mực. Do vậy, chỉ qua một thời gian ngắn tiếp cận với cử tri trên toàn quốc, bản thân Scheer đã nhận được những cảm tình và sự tín nhiệm rất ấn tượng. Theo nhận xét của nhà báo Jesse Snyder, chính nhờ vậy “Lãnh tụ Conservative Andrew Scheer đã nhận vào tay khá nhiều ghế Dân biểu mới” (…to scoop up a handful of new seats / National Post / Oct. 22, 2019). Tuy nhiên ở một phương diện khác, quan điểm về một số vấn đề xã hội của Scheer, như: không ủng hộ Tự do phá thai, cân nhắc về phương diện chi tiêu nhằm tiết kiệm Ngân sách, hay không mặn mà với chính sách “hợp pháp hóa cần sa” của Trudeau v.v… Cho dù rất được thành phần cử tri lớn tuổi và bảo thủ thán phục. Nhưng không được thành phần trẻ có khuynh hướng xã hội cực tả ủng hộ. Trong khi đó, chương trình cắt giảm Ngân sách gây sự bất mãn sâu sắc trong dân chúng, của Chính phủ Ford thuộc đảng PC tại Ontario. Hay vấn đề chia phiếu ngớ ngẩn của đảng Nhân dân Canada (PPC), do Maxime Bernier nguyên thành viên Conservative lãnh đạo, đã có những tác động xấu nhứt định đối với lá phiếu cử tri. Tuy nhiên, Scheer có đủ điều kiện để trở thành một Thủ tướng Canada tầm cỡ trong tương lai không xa.

DÂN CHÚNG CANADA SẼ MONG ĐỢI GÌ NƠI CHÍNH PHỦ THIỂU SỐ LIBERAL?

Theo nhận định của Andrew Coyne, cuộc Bầu cử vừa diễn ra quá tẻ nhạt. Chương trình hành động (platforms) của các đảng phần lớn, chỉ nhằm hứa hẹn và dùng tiền Ngân sách để câu phiếu cử tri. Đặc biệt, Liberal và NDP sẽ trở thành Liên minh trong Chính phủ thiểu số, dã không có chính sách cân bằng Ngân sách, cho dù 4 năm qua Liberal đã cộng vào món nợ Quốc gia $90 tỷ. Trong khi đó theo nhận định của Andrew Coyne, 2 đảng lớn Conservative và Liberal chỉ chia nhau “the popular vote” (số phiếu cử tri đi bầu) quá thấp chưa từ xảy ra (Never before, in my memory). Liberal chiến thắng nhưng không đủ túc số quá bán của 338 ghế Dân biểu Quốc hội. Do vậy, để hoạt động và điều hành quốc gia họ phải cần đến sự liên minh của một chính đảng thứ 3rd ngoài Conservative. Theo dự đoán có thể là NDP. Vì cả hai Liberal và NDP đều có chung khuynh hướng chính trị thiên tả, hay cấp tiến (progressive). Đồng thời, chương trình hành động của họ có nhiều điểm giống nhau. Theo cáo buộc của của Scheer “Chương trình hành động trên vai trò Lãnh đạo Canada của Conservative nhằm “Đoàn kế Quốc gia” . Nhưng ngược lại “Liberal chủ trương chia rẽ để trị, và hù dọa (threatening) nhằm gây hỏa mù và sự ngờ vực trong dân chúng đối với thành phần đối lập với Liberal.

Về Chính phủ thiểu số tại Canada

Theo tài liệu cho biết, kể từ thập niên 1960s cho đến nay, Canada đã có khoảng 1/4 thời gian dành do các Chính phủ Thiểu số nắm quyền Lãnh đạo. Và Chính phủ thiểu số thông thường không đủ mạnh. Nhưng rất tốt sẽ tránh được một số hành động Độc tài của một Chính phủ đa số khi quyền Lập pháp của Quốc hội và quyền Công tố của Tư pháp, đều nằm trong tay Nhà nước có thể chế Chính trị Liên bang tại Canada. Kinh nghiệm mới nhứt đã xảy ra cho nhiệm kỳ trước của Chính phủ Trudeau. Đơn cử như trường họp vụ tai tiếng SNC Lavalin, thủ tướng Trudeau đã bị phe đối lập cáo buộc lạm dụng quyền lực của mình, khi buộc Tổng chưởng lý Jody Wilson-Raybould phải thay đổi tiến trình tố tụng Công ty SNC, từ tội hình sự do hối lộ, chuyển sang hình thức bồi thường (hộ sự). Nhưng sau khi bị phát hiện thủ tướng Trudeau có sẵn Quốc hội đa số trong tay, đã xếp vụ tai tiếng nầy mà không bị truy tố. Tình trạng Độc tài của một Chính phủ đa số trong thể chế Chính trị Liên bang, đã được nhiều nhà Nghiên cứu lên án. Nhưng cho đến nay tại Canada đã chưa có Chính phủ nào đặt vấn đề Trưng cầu Dân ý, thay đổi các Điều khỏan trong Hiến pháp có liên hệ. Do vậy, trong tạm thời Chính phủ thiểu số sẽ có khả năng ngăn ngừa sự lạm dụng quyền hạn (Trích phân tích của Geoff Norquay, tác giả Ipolitics thuộc Nhóm Nghiên cứu Chiến lược “the Earnscliffe”).

Dân chúng Canada sẽ mong đợi gì nơi Chính phủ thiểu số Liberal?

Theo Luật định trong vòng 40 ngày Thủ tướng Trudeau phải hoàn thành việc thành lập Nội các mới của Chính phủ thiểu số, có sự liên minh với đảng thứ 3nd. Và theo dự đoán có thể NDP của lãnh tụ Singh sẽ chấp nhận hợp tác. Sự hợp tác nầy có nghĩa sẽ cùng bỏ phiếu thông qua một số Dự thảo Đạo Luật, dành cho nhu cầu điều hành Quốc gia trong nhiệm kỳ đến. Để thực hiện điều đó, các Dự thảo Đạo Luật nói trên phải được cả 2 đảng chấp thuận. Mặt khác, trường hợp Liên minh cũng có thể chia ghế trong Nội các. Nhưng điều nầy sẽ không xảy ra với NDP, chỉ có 24 ghế quá ít để có thể đòi hỏi việc chia ghế. Dân chúng Canada có thể mong đợi những gì vào Chính phủ thiểu số Liberal. Nếu căn cứ vào Chương trình hành động, dưới đây là một số điểm chính:

(1) về phía Liberal, sẽ gia tăng mức thuế tín dụng (tax credit) cho cá nhân, bình quân mỗi gia đình sẽ dành dụm được $600/năm. Đồng thời, tăng lợi tức Old age security cho lớp người già trên 75 tuổi, nhưng không nêu rõ định mức cụ thể bao nhiêu. Gia tăng tiền vay cho sinh viên $1,200/năm, và tạo sự dễ dàng cho việc hoàn trả tiền vay. Hỗ trợ cho cha mẹ bằng gia tăng lợi tức cho trẻ em dưới 1 tuổi 15%. Trợ cấp dành cho các bà mẹ mới sanh con không bị đánh thuế. Về thuốc men điều trị (Pharmacare), trong tương lai tất cả dân chúng Canada sẽ bao trả giá rẻ, nhưng chưa ấn định thời gian và mức giá cụ thể.

(2) về NDP, sẽ chi $10 tỷ trong tài khóa 2020 để trợ cấp một phần giá thuốc điều trị. Và sẽ chi $5 tỷ bao chi phí điều trị răng cho những ai có lợi tức dưới $70,000, kể cả mắt và hearing care. Đồng thời, sẽ trích Ngân sách $17 tỷ để xây dựng 500,000 căn gia cư rẻ tiền, dành cho người nghèo v.v… và v.v…

Trên đây chỉ là một phần trong vô số hứa hẹn của Liberal và NDP trước thời gian Bầu cử. Nhưng chuyện họ sẽ thực hiện đến đâu may ra có trời biết!

Bùi Nguyên Đức

Check Also

Quốc hội Canada khóa 43 khai mạc vào ngày 5/12

Quốc hội Canada khóa 43 khai mạc vào ngày 5/12

Phong trào ly khai ở Alberta nộp đơn đăng ký đảng chính thức

Phong trào ly khai ở Alberta nộp đơn đăng ký đảng chính thức

Leave a Reply