Home » Bình Luận » Các cuộc tranh luận công khai có thể giúp cử tri có thêm cơ sở để chọn người xứng đáng
Tính từ trái : Elizabeth May (GP), Justin Trudeau (Liberal), Andrew Scheer (Conservative), Yves-François Blanchet (BQ), Maxime Bernier (PPC) và Jagmeet Singh (NDP) (Ảnh 6 Lãnh tụ đảng tại cuộc tranh luận Gatineau/Oct. 7, 2019)

Các cuộc tranh luận công khai có thể giúp cử tri có thêm cơ sở để chọn người xứng đáng

BÙI NGUYÊN ĐỨC

Cuộc Bầu cử Quốc hội Liên bang khóa 43rd sẽ chính thức diễn ra vào ngày Thứ hai (21/10) đến đây. Nhưng các cử tri vì lý do bận bịu công việc riêng tư, sẽ được quyền xử dụng các Phòng phiếu đặc biệt để bầu sớm kể từ ngày Thứ sáu (11/10) cho đến khi kết thúc.

Trong khi luận bàn về cuộc Bầu cử nói trên, một phần lớn các nhà phân tích đều có chung nhận định, “Đây là cuộc Bầu cử quá nhạt nhẽo (vapid)”. Vì trong suốt thời gian vận động tranh cử, một số chánh đảng đã theo chân Liberal dùng tiền và hứa hẹn thật nhiều để câu phiếu cử tri. Trong khi đó, họ không mảy may quan tâm đến tình trạng Ngân sách quốc gia đang bị thâm thủng nghiêm trọng, do chi tiêu bừa bãi. Nay cần phải có chính sách hữu hiệu để giúp sớm cân bằng. Nếu tiếp tục theo thói quen vung tay quá trán, các thế hệ con cháu của chúng ta sẽ gánh món nợ quá tải do cha ông của chúng để lại. Theo Mark Bonokoski cây bút chuyên viết về Bình luận Chính trị, cho biết món nợ quốc gia Canada tính đến tháng 3/2019 đã lên đến $768 tỷ. Trong số nầy riêng 4 năm cầm quyền của Liberal đã cộng thêm $94 tỷ (Toronto Sun / Oct. 3, 2019).

Trong giai đoạn vận động tranh cử nếu bất cứ đảng nào có chủ trương xử dụng tiền thuế của dân để lừa những cử tri nhẹ dạ nhằm kiếm phiếu. Đó chỉ là thành phần Lãnh đạo không đáng tin cậy (… not to be trusted). Tuy nhiên, nhân dịp nầy cũng có một số đảng đối lập như Green Party hay NDP chỉ trích, việc thủ tướng Trudeau trong năm qua đã xử dụng Ngân khoản $4.5 tỷ, để mua lại Dự án đường ống dẫn dầu Trans Mountain của Kinder Morgan. Theo họ, đó là hành vi phí phạm Ngân sách và gây thêm ô nhiễm Môi trường. Nhưng chúng tôi nghĩ chỉ trích nói trên có thể sai lầm và không công bằng đối với Trudeau. Vì Kỹ nghệ khai thác dầu kể cả dầu cát, đang chiếm một phần quan trọng của sản lượng nội địa (GDP). Trong khi đó, Canada là quốc gia đạt mức sản xuất 5.2 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, xếp vào hàng thứ 4th trên thế giới. Nhưng một phần lớn phải vận chuyển bằng xe lửa vừa cực kỳ nguy hiểm và vừa chậm chạp. Bốn năm về trước đã xảy ra một tai nạn kinh hoàng, khi đoàn tàu vận chuyển dầu thô tụt dốc phát hỏa, thiêu rụi một Thị trấn tại Quebec và gây cho hơn 50 nạn nhân tử vong.

Do vậy, công cuộc phát triển các hệ thống đường ống dẫn dầu và khí đốt tại Canada, nhằm giải quyết sự bế tắc cho Kỹ nghệ sản xuất và tiêu thụ cũng như xuất cảng dầu lẫn khí đốt. Đó cũng là một yêu cầu khẩn thiết đối với nền Kinh tế Canada. Chúng ta cần hiểu rằng, dân chúng cần có không khí trong lành để thở. Nhưng đồng thời cũng phải có miếng ăn và nhiều thứ khác cho nhu cầu sống hằng ngày. Đây là một thực tế hiển nhiên không thể phủ nhận. Nhưng từ nhiều thập niên qua do sự ngăn cản “ngớ ngẩn” (stupid) của một số nhà hoạt động Môi trường, có quan điểm phiến diện, đã và đang gây bế tắc cho công cuộc xây dựng và phát triển Hệ thống đường ống dẫn dầu tại Canada. Vào năm 2017 Trans Canada đã phải hủy bỏ dự án đường ống dẫn dầu chiến lược Tây-Đông, hay Energy-East-Pipeline $15.5 tỷ. Trong năm qua, nếu chính phủ Trudeau không mua lại Dự án đường ống Trans Mountain, thì Kinder Morgan cũng không có chọn lựa nào khác ngoài việc phải hủy bỏ Hợp đồng để tránh phá sản. Trong trường hợp nầy Quyết định của Trudeau rất đáng khích lệ. Và theo chúng tôi nghĩ Chính phủ trong tương lai, “phải có chính sách cân bằng giữa Bảo vệ Môi trường và Phát triển Kinh tế” (Một số dữ kiện trích từ phân tích “Fight over faith, fossil fuel”/ Oct. 3, 2019).

LẬP TRƯỜNG KHÁC BIỆT GIỮA CÁC ĐẢNG CÓ LIÊN QUAN ĐẾN MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỬ TRI QUAN TÂM ?

Nói về cuộc tranh luận bằng tiếng Pháp giữa Lãnh tụ 4 đảng Liberal, Conservative, NDP và Bloc Quebecois. Do TVA bảo trợ đã diễn ra vào tối Thứ tư (2/10), tại thành phố Montreal. Theo giới quan sát, cuối cùng cuộc tranh luận nầy đã không có kẻ thắng người thua. Tuy nhiên, qua cuộc tranh luận tại đây ít nhiều cũng giúp cử tri biết rõ hơn lập trường khác biệt giữa mỗi đảng về một số vấn đề Xã hội và Tôn giáo khá nhạy cảm.

Thủ tướng Trudeau & Lãnh tụ Scheer đang có các màn đối khẩu quyết liệt tại cuộc tranh luận Gatineau (Ảnh Reuters / Oct. 7, 2019)

1) Về vấn đề Phụ nữ Tự do phá thai. Để dồn Scheer vào thế bí, Trudeau đã đưa ra câu hỏi, “Thưa ông Scheer (Mr. Scheer); ông tin rằng với tư cách như là một nhà lãnh đạo…, một người cha, một người chồng, có phải phá thai là quyền chọn lựa của phụ nữ hay không? Scheer khẳng định quyền tự do đó đã có Luật pháp bảo vệ. Và trên vai trò lãnh đạo ông ta không có chủ trương sửa đổi. Vì lẽ gì Trudeau cố tình lặp đi lặp lại vấn nầy đề nhằm gây chia rẽ? Đồng thời, vào ngày hôm sau (3/10) khi tiếp xúc với cử tri tại New Brunswick, trả lời câu hỏi của cử tri về lập trường cá nhân đối vấn đề nói trên. Scheer không ngần ngại xác nhận, “Ông ta ủng hộ sự sống” (pro-life). Tại đây, chúng tôi nhận thấy lập trường của Scheer thuộc về lương tâm (conscience) của cá nhân, không có gì sai. Và chúng ta cũng biết rằng không phải mọi người Canada đều ủng hộ phá thai. Trong một số cuộc biểu tình chống đối, dân chúng có khuynh hướng pro-life đã mang theo poster cho rằng, “Phá thai là kẻ sát nhân trẻ em” (baby killers).

2) Bước sang vấn đề Đạo luật 21 (bill 21) của tỉnh bang Quebec. Đạo luật nầy buộc các viên chức Nhà nước cho dù tín đồ thuộc bất cứ Tôn giáo nào, cũng không được quyền đội khăn trên đầu hay khăn trùm mặt tại nơi làm việc. Bill 21 có đến 70% cử tri Quebec ủng hộ. Nhân dịp nầy, lãnh tụ Bloc Quebecois Yves-François Blanchet nói rằng, “Đây là nguyện vọng riêng của dân chúng Quebec”. Yêu cầu các đảng Liên bang không nên xen lấn vào. Tuy nhiên, cho dù chống hay ủng hộ, Scheer, Trudeau kể cả Jagmeet Singh (NDP) cũng đồng ý phải chờ đợi quyết định của Tòa án tối cao. Vì Hồi giáo và Đạo Sikh tại Canada đã đệ đơn khiếu nại tại Tòa trên. Chúng tôi nghĩ cho dù muốn hay không Luật pháp Canada có liên về vấn đề bảo vệ Nhân quyền, buộc Tòa phải bác bỏ bill 21 của Quebec. Trước khi tham dự cuộc tranh luận nói trên, Lãnh tụ NDP Singh đã bị một cử tri tại Montreal khuyên, “Ông nên cắt bỏ cái khăn đội” (You should cut your turban off). Nhưng Singh bình tĩnh trả lời, “Tôi có quyền Tự do đội khăn”. Tuy nhiên, tại cuộc tranh luận vào hôm Thứ hai (7/10), Singh tâm sự hành động nói trên của một cư dân Montreal, ít nhiều đã gây thương tổn cho ông ta.

Về cuộc tranh luận bằng Anh ngữ tại Gatineau (Quebec). Vào tối hôm Thứ hai (7/10) một cuộc tranh luận khác bằng Anh ngữ. Do Kênh Truyền Global News, CBC news, CTV news và các đài Radio địa phương bảo trợ, đã diễn ra trên Thành phố Gatineau (Quebec). Và có ít nhứt 5 Điều hợp viên gạo cội dẫn chương trình khá thành công. Cuộc tranh luận Gatineau thu hút hàng ngàn khán thính giả tại chỗ. Và hàng trăm ngàn hay hàng triệu khán giả màn ảnh nhỏ trên toàn quốc theo dõi mọi diễn tiến tài Gatineau. Theo nhận xét của Jessica Murphy (BBC News), “Đây là lần đầu tiên Lãnh tụ của 6 chính đảng Canada đã có cơ hội bàn bạc về một số vấn đề quan trọng của đất nước”. Lần nầy, Scheer tấn công Trudeau trước, “Ông Trudeau tự cho mình là kẻ ngay thật, nhưng ông là kẻ đóng kịch và lừa đảo (Fraud). Do vậy, không thể được quyền tái cử (re-elected)”.

Với thái độ và giọng điệu không nhân nhượng, Scheer nói tiếp vụ tai tiếng SNC-Lavalin của ông, đã bị Ủy viên Đạo đức của QH cáo buộc là hành vi phạm pháp. Trong khi ông từng hô hào “Canada cần bảo vệ quyền của Thổ dân”. Nhưng vụ cách chức Ủy viên Công tố gốc thổ dân một cách tùy tiện, là câu trả lời về dối trá. Đồng thời, vụ tấm hình “Brown Face” của ông bị báo chí đăng tải hồi tháng 9/2019, cho thấy ông cũng là kẻ kỳ thị chủng tộc rất đáng bị lên án v.v… Trudeau biện minh trên tư cách thủ tướng Canada, ông ta phải bảo vệ việc làm của 3,400 công nhân SNC-Lavalin sắp mất việc.

Nhân dịp nầy, lãnh tụ BQ Blanchet cũng nhảy vào cuộc bênh vực Trudeau. Blanchet đặt câu hỏi, “Vụ SNC-Lavalin không có điều gì sai trái. Mr. Scheer; ông nghĩ Quebec nhũng lạm hay sao”. Có thể tránh gây mất lòng cử tri Quebec. Scheer đã không có hành động phản bác rõ ràng. Ngoại trừ, khi bị Trudeau cố gắng trói buộc với thủ hiến Ontario về Chương trình cắt giảm Ngân khoản Giáo dục đang bị dân chúng chỉ trích. Scheer phản bác “Ông Trudeau có vẻ kỳ quặc (oddly), luôn luôn bị ám ảnh bởi vấn đề chính trị tỉnh bang”.

Thủ tướng Trudeau đang đóng kịch tại cuộc diễn hành của người Đồng tình Luyến ái & Tự do phá thai (Getty Images)

Chuyển sang lãnh vực Kinh tế và Môi trường. Trudeau tự khoe thành tích phát triển Kinh tế và bảo vệ Môi của Chính phủ Liberal. Trudeau nói, “Kinh tế mạnh, giảm số người nghèo, và phát triển hàng triệu việc làm, mức thất nghiệp thấp”. Nhưng các đối thủ của Trudeau cho rằng Chính phủ do ông có thành tích thâm thủng Ngân sách đi ra ngoài kiểm soát. Tăng thuế cao kể cả Carbon tax. Và Elizabeth May nói, “Trudeau nói một đàng làm một nẽo”. Khi lãnh tụ NDP Singh nhảy vào cuộc, khuyên bà May, “You do not need to choose between Mr Delay and Mr Deny.” (Quí vị không cần thiết phải chọn giữa “ông trì hoãn” (Trudeau) và “ông từ chối” (Scheer). Sau khi theo dõi suốt cuộc tranh luận hôm Thứ hai, chúng tôi vô cùng ngạc nhiên lãnh tụ NDP Singh diễn đạt rất mạch lạc và cử chỉ cũng rất lịch sự (nice). Nhưng theo giới phân tích, NDP không có mấy thuyết phục, và hiện đang giữ 14 ghế DB tại Quebec, nhưng Singh sẽ khó giữ cho toàn vẹn.

Về bản thân bà May cho dù có giọng điệu đanh thép trong khi tranh luận. Nhưng Môi trường không phải là đầu đề hấp dẫn. Do vậy, Green Party may ra chỉ đạt một số ghế giới hạn. Về Bloc Quebecois sẽ chia ghế với Liberal tại Quebec. Trong khi đó, Lãnh tụ đảng Nhân dân Canada (PPC) Maxime là một chính khách lâu đời. Nhưng trong cuộc tranh luận vừa qua có vẻ ông ta không hiểu biết luật chơi. Do vậy, nhiều trường hợp đã tự động xen vào các tranh của các đối thủ khác, gây bực mình cho cả hội trường. Maxime may ra giữ lại chiếc ghế của ông. Như vậy, cuối cùng chiếc ghế Thủ tướng Canada của nhiệm kỳ đến, hoặc thuộc về Trudeau hay Scheer. Tuy nhiên, vào sáng hôm Thứ hai (8/10) do tình cờ hay cố ý, tờ National Post có phổ biến kết quả của một cuộc thăm dò dư luận đánh giá về phẩm chất cá nhân Lãnh tụ. Theo đó, Trudeau dẫn đầu về Đạo đức giả (The most Hypocritical), có tỷ lệ cao nhứt 37% so với Scheer 23%. Nhưng kẻ lương thiện nhứt (The most honest) thuộc về Scheer 17%, so với Trudeau 13%. Và kinh nghiệm cũng cho thấy trên Chính trường, kẻ Đạo đức giả nhưng khéo lừa đảo sẽ được những cử tri nhẹ dạ nghe theo.

Bùi Nguyên Đức

Check Also

Người Canada lo ngại về Wexit hơn về tâm lý ly khai ở Quebec

Người Canada lo ngại về Wexit hơn về tâm lý ly khai ở Quebec

Donald Trump nói bóng gió có thể trừng phạt thương mại với Canada, và các nước NATO khác

Donald Trump nói bóng gió có thể trừng phạt thương mại với Canada, và các nước NATO khác

Leave a Reply