Home » Đời Sống » Sức Khỏe » Dịch Bệnh Ebola Ở Tây Phi Sẽ Còn Trầm Trọng Hơn

Dịch Bệnh Ebola Ở Tây Phi Sẽ Còn Trầm Trọng Hơn

Nhờ cộng đồng chăm sóc, và thay đổi hành vi

Với số người bệnh vượt quá khả năng của các trung tâm chữa trị, thêm nhiều ca được chuyển cho cộng đồng chăm sóc – điều này đòi hỏi dựa vào người dân địa phương với mức độ huấn luyện sơ sài mà bác sĩ Aylward cho rằng hẳn đã không thể chấp nhận được trong các trận dịch Ebola trước đây. Việc cách ly là cần thiết vì chính lúc bị bệnh nặng nhất là khi bệnh nhân dễ lây sang người khác nhất. Virus này bị lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với các chất dịch và chất bài tiết của cơ thể: những thứ gây lây nhiễm nhiều nhất là máu, phân và chất ói mửa, dễ bị tiếp xúc nhất lúc bệnh nặng nhất.

Việc chăm sóc ở cộng đồng tối thiểu phải có hai loại cấu trúc (có thể là lều hoặc lán) dành riêng cho các ca nghi bệnh hoặc đã khẳng định nhiễm bệnh. Người chăm sóc sẽ không phải là nhân viên y tế, mà người trong cộng đồng đã được huấn luyện và trang bị đồ bảo vệ phù hợp. Những người đã khỏi bệnh này dường như về sau miễn dịch và có thể được sử dụng ở những nơi như vậy; vẫn chưa hoàn toàn biết rõ về tính đáng tin cậy và thời gian miễn dịch của họ vẫn, và họ vẫn cần tuân theo các thao tác bảo đảm an toàn, nhưng họ sẽ có ít rủi ro hơn. Người bệnh sẽ chỉ được chăm sóc sơ đẳng, nhất là vì các cộng đồng thường thiếu nguồn điện hay nước ổn định.

Phần lớn những người sẽ tới các cơ sở như vậy khi bị sốt do một chứng bệnh khác phổ biến hơn nhưng ít nguy hiểm hơn Ebola, như sốt rét. Vẫn chưa có các xét nghiệm Ebola tại thực địa để loại trừ những ca như vậy. Một số người sẽ chết mà lẽ ra là không; nhưng hy vọng là 70% sẽ sống sót. Nếu chỉ có người nhiễm Ebola tới chữa trị, con số này sẽ khoảng chừng 30%.

Các cơ sở chăm sóc như vậy đã được thí điểm ở Sierra Leone và Liberia, và trong nhiều trường hợp dường như chẳng có cách nào khác. Tuy nhiên, Christopher Stokes thuộc tổ chức MSF yêu cầu nên cẩn trọng. Nếu dân địa phương không được huấn luyện đúng mức, ông cảnh báo “ta có thể khiến dịch bệnh này trầm trọng hơn, vì họ sẽ cảm thấy tự tin về việc ở cạnh bệnh nhân, và họ sẽ nhiễm bệnh rồi lây sang người khác.” Việc virus này rất dễ chết vì các chất tẩy rửa là điều đáng mừng, nhưng sẽ chẳng ích gì trừ phi chất tẩy rửa được dùng một cách thấu đáo và thích hợp.

Ông Stokes thích cách xử lý phi tập trung, “trong đó ta về gần với cộng đồng hơn với các cơ sở nhỏ hơn [khoảng 30 giường bệnh], nhưng với nhân viên được huấn luyện đầy đủ, như MSF đã làm ở Guinea.” Cách này đã có hiệu quả; có lúc trận dịch ở Guinea gần như được ngăn chặn. Nhưng hiệu quả kinh tế nhờ quy mô cho thấy các trung tâm chữa trị mới sẽ lớn hơn nhiều, có nơi có ít nhất 100 giường.

Cách ly làm giảm lây nhiễm. Thay đổi hành vi cũng giảm lây nhiễm. Chính phủ các nước đang tập trung cách đối phó với dịch bệnh này vào việc giúp thay đổi hành vi, mà các chuyên gia như bác sĩ Piot xem là trọng tâm của vấn đề. Cho đến nay họ chủ yếu tập trung vào chuyện chôn cất người chết. Người chết vẫn còn có thể gây lây nhiễm trong một thời gian, và các lễ tang có thể có nhiều người từ nơi xa tới dự. Sáu tháng sau khi trận dịch này xảy ra, một nghiên cứu của WHO kết luận rằng 60% các ca bệnh ở Guinea có liên quan tới các tập quán chôn cất truyền thống, bao gồm việc sờ mó, tắm rửa hay hôn thi thể. Tất cả các ca bệnh ban đầu ở Sierra Leone dường như bị nhiễm tại một lễ tang lớn ở Guinea, sự cố này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc khiến dịch bệnh tái bùng phát ở nước này.

Hiện nay các truyền thống và tín ngưỡng vốn rất tôn trọng cách đối xử với người chết đang được nhiều người gác lại trong tiếc nuối; các lễ tang trước đây thường là các sinh hoạt xã hội sôi nổi nay ở một số nơi đang trở thành hành động rất thực tế là chôn bao đựng thi thể. Nhưng vẫn còn nhiều lễ tang theo truyền thống, nguy hiểm. Cần phải làm nhiều hơn nữa thông qua sự tham gia của cộng đồng để giảm các tập quán nguy hiểm và làm cho các lễ nghi an toàn hơn.

Truyền đơn, bích chương và các thông báo công cộng cho người dân ở cả ba nước này biết cách tự bảo vệ bằng cách rửa tay và hạn chế tiếp xúc với người bệnh. Sierra Leone thậm chí còn đóng cửa quốc gia trong ba ngày và trong thời gian đó các quan chức và thiện nguyện viên đi tới từng nhà để giúp người dân hiểu về bệnh này, cũng như phát hiện những trận dịch còn ẩn mình. Ở Liberia và Sierra Leone, Ebola là một đề tài phổ biến trên radio, nơi phần lớn người dân nhận thông tin. Những tòa nhà công cộng có kiểm tra nhiệt độ ở lối vào; nhiều người cũng được rửa tay và giày bằng chlorine. Người dân hiểu được mối nguy hiểm xung quanh; nhiều người chẳng nói về chuyện gì khác.

Điện thoại di động cũng phát tán thông tin hữu ích – và có thể cung cấp dữ liệu hệ trọng cho nhân viên y tế. CDC đang theo dõi vị trí của những người gọi tới các đường dây hỗ trợ để biết căn bệnh này đang lan tới đâu. Flowminder, một tổ chức phi chính phủ của Thụy Điển, đã dùng hồ sơ điện thoại di động để nắm bắt được những di chuyển của người dân.

Thay đổi hành vi là chuyện có thật, nhưng đa phần vẫn còn tủn mủn. Một số người tiếp tục tin rằng có thể chống Ebola bằng các liệu pháp vật linh hoặc phép thuật. Một người cai quản nghĩa trang nản lòng khi thấy người ta vẫn lảng vảng trong nghĩa trang ở Freetown trên đường đi làm, phớt lờ các rủi ro. Các tài xế taxi có thể khử trùng xe cộ nhiều hơn, nhưng ở Liberia họ phản đối những quy định mới hạn chế số hành khách. Khi kế sinh nhai bị ảnh hưởng, các quy định phiền hà chẳng được tuân thủ.

Và soạn được các thông điệp rõ ràng cũng không dễ. Bác sĩ Piot nhắc tới các bích chương đặt cạnh nhau, một cái nói bằng không có cách chữa khỏi bênh, còn cái kia yêu cầu người bị nhiễm nên tới các trung tâm chữa trị. Tuy có những thông điệp mâu thuẫn như vậy, những mối lo ngại ban đầu cho rằng các trung tâm chữa trị sẽ bị người dân xa lánh vì nghĩ đó là những cái bẫy chết nhìn chung đã không đúng; nhiều trung tâm chật ních. Nhưng điều này dẫn tới một vấn đề khác. Liệu có hợp lý khi khuyến khích người bệnh phải đi rất xa mới tới nơi chữa trị rồi lại không có giường bệnh? Việc phòng chống bệnh có tiến triển hay không chỉ tùy thuộc vào việc có thêm giường bệnh, mà còn vào lượng thông tin địa phương nhiều hơn về tìm nơi có giường bệnh, và nếu không có thì nên làm gì. Các cộng đồng và những người được họ hỏi ý kiến cần được thông tin đầy đủ cho những phản ứng như vậy. Họ cần được tham gia theo những cách giúp họ tái tổ chức cuộc sống của mình. Việc này cũng nằm trong số những điều nói dễ hơn làm.

Advertisements

Check Also

Cảnh báo về sởi sau khi có khách nhiễm bệnh từ Châu Á về phi trường Toronto

Cảnh báo về sởi sau khi có khách nhiễm bệnh từ Châu Á về phi trường Toronto

Cảnh sát vùng York cảnh báo về đồ ăn tẩm cần sa phi pháp sau vụ tịch thu trị giá 1.7 triệu đô

Cảnh sát vùng York cảnh báo về đồ ăn tẩm cần sa phi pháp sau vụ tịch thu trị giá 1.7 triệu đô

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: