Home » Thời Sự » Bình Luận » Cuộc So Găng Thương Mại Mỹ-Trung: Ai Lợi, Ai Thiệt?
(Ảnh: Nikkei Asian Review)

Cuộc So Găng Thương Mại Mỹ-Trung: Ai Lợi, Ai Thiệt?

Khương An

Từ nửa cuối năm 2017 đến nay, thương mại Trung-Mỹ luôn thu hút sự quan tâm của dư luận. Gần đây, Mỹ có nhiều động thái không ngừng siết chặt chính sách bảo hộ mậu dịch, chĩa mũi nhọn vào Trung Quốc. Nhiều chuyên gia Trung Quốc cho rằng nếu Mỹ khơi mào cuộc chiến thương mại thì động thái đó sẽ “hại người, hại mình”.

Chính thức so găng

Thời gian qua, sự quan ngại của cộng đồng quốc tế về khả năng xảy ra một cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ không ngừng gia tăng. Trump đang có kế hoạch áp đặt thuế quan đối với cái mà ông gọi là hành động “chiếm dụng tài sản trí tuệ của Mỹ”. Một cuộc điều tra về các hoạt động này đã được khởi động hồi năm ngoái theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt nhiều hy vọng vào ngành sản xuất chế tạo mà trong mấy chục năm qua chứng kiến hàng loạt nhà máy và việc làm rời Mỹ. Trump hô hào phát triển ngành sản xuất chế tạo, thông qua giảm thuế quy mô lớn, thuyết phục công ty nước ngoài và các công ty Mỹ  đầu tư xây dựng nhà xưởng tại Mỹ, cung cấp cơ hội việc làm cho người Mỹ. Đồng thời, Donald Trump “tuyên chiến” với đối thủ cạnh tranh thương mại hàng hóa là Trung Quốc.

Donald Trump đã hiện thực hóa lời đe dọa cứng rắn với Trung Quốc trong lĩnh vực thương mại bằng tuyên bố ngày 22/3 về tiến trình áp đặt hàng loạt loại thuế mới nhằm vào hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc và các hạn chế đối với đầu tư từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới này.

Quy mô đánh thuế hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc có thể lên đến 60 tỷ đô-la Mỹ, cao hơn 10 tỷ đô-la Mỹ so với quy mô 50 tỷ đô-la Mỹ tuyên bố trước đó. Trong khi đó, ngay từ đầu năm 2017, Trung Quốc một mặt không ngừng thuyết phục Mỹ vứt bỏ ý tưởng chiến tranh thương mại. Mặt khác, Trung Quốc liên tiếp mở rộng cửa thị trường nông sản và tài chính, nhưng hiệu quả không lớn. Vì vậy, va chạm thương mại giữa hai nước vẫn thường xuyên xảy ra, và rồi dẫn đến một cuộc chiến tranh thương mại.

Các nhà quan sát Trung Quốc cho rằng, đọ sức kinh tế Trung – Mỹ đã chính thức mở màn. Hai nền kinh tế lớn xảy ra chiến tranh thương mại, cục diện thương mại hai nước, thậm chí cục diện kinh tế và thương mại toàn cầu sẽ đều phải gánh chịu những tác động tiêu cực. Khởi đầu cho cuộc chiến này là Quỹ Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất, đẩy giá thành ngành sản xuất chế tạo lên cao, đồng thời kìm hãm tiêu dùng.

Trong khi đó, Trung Quốc đang tìm mọi cách để hạ giá thành ngành sản xuất chế tạo. Tiếp sau đó, để đổ thêm dầu vào lửa, Donald Trump đã ký Bản ghi nhớ, đánh thuế cao đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Hiển nhiên, đối mặt với sự tấn công của phía Mỹ, Trung Quốc sẽ không ngồi chờ chết. Bộ Thương mại Trung Quốc cảnh báo rằng Trung Quốc quyết không ngồi nhìn lợi ích chính đáng của mình bị tổn hại, và nước này sẽ áp dụng mọi biện pháp cần thiết, kiên quyết bảo vệ lợi ích thiết thân chính đáng. Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Trung Quốc càng cứng rắn hơn khi cho rằng “nếu như có người khác bắt Trung Quốc phải chiến đấu, Trung Quốc một là không sợ hai là không né tránh”.

Vấn đề đặt ra là cuộc chiến thương mại gây tổn thất cho cả hai bên Trung – Mỹ liệu có thể giúp Mỹ chấn hưng ngành sản xuất chế tạo? Câu trả lời là không. Ít nhất là trong tương lai gần, Donald Trump sẽ khó có được kết quả như ý. Mọi người đều biết, bắt đầu từ thập niên 90 của thế kỷ trước, khi ngành sản xuất chế tạo toàn cầu chuyển dời sang Trung Quốc với quy mô lớn, đã khiến Trung Quốc trở thành căn cứ chế tạo toàn cầu một cách thực thụ. Từ công nhân kỹ thuật đến quản lý kinh doanh, rồi đến vốn công nghiệp, thậm chí là cả thị trường tiêu thụ toàn cầu đều có được sự phát triển vượt bậc. Đến nay, Trung Quốc đã không còn là nước yếu kém tới nỗi que diêm và ốc vít cũng không thể làm ra. Thực tế cho thấy, ngay cả khi Mỹ không chuyển dời ngành sản xuất chế tạo máy bay sang Trung Quốc, thì máy bay C919 của Trung Quốc đã có đơn đặt hàng tới 815 chiếc và đến năm 2021 sẽ giao hàng. Điều này đồng nghĩa là chỉ trong vòng mấy năm nữa, thời hoàng kim của Boeing có thể sẽ không còn.

Trong cùng thời gian này, ngành tài chính Mỹ đang là thời kỳ huy hoàng, nhưng ngành sản xuất chế tạo như ôtô, máy giặt, thép, nhôm của Mỹ lại suy yếu. Nhà xưởng trống rỗng nhiều năm, máy móc gỉ sét đến mức phải chuyển sang Trung Quốc đưa vào lò luyện thép. Donald Trump có thể giảm thuế để thu hút tiền vốn quay lại nước Mỹ, nhưng công nghệ chuyển ra bên ngoài nhiều năm, tay nghề công nhân sa sút, thậm chí một bộ phận lớn công nhân đã nghỉ hưu, làm thế nào để cung cấp đủ công nhân kỹ thuật là vấn đề có lẽ Donald Trump chưa kịp tính đến?

Trump giơ cao đánh khẽ?

Chính phủ Trung Quốc cũng như giới chuyên gia nước này đã nhiều lần nhấn mạnh rằng chiến tranh thương mại sẽ không có người thắng, hợp tác sẽ có lợi cho hai bên, đối đầu sẽ gây phương hại cho cả hai nước. Nhà nghiên cứu thuộc Trung tâm Giao lưu Kinh tế Quốc tế Trung Quốc Trương Mạt Nam cho rằng, chính sách thương mại đối với Trung Quốc của Mỹ đang từ chính sách mang tính giao dịch chuyển sang chính sách mang tính tấn công.

Nhà máy Samsung tại một khu công nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam. (Ảnh: Linh Luong Thai/Bloomberg News.)

Bà nói: “Toàn cầu hóa hiện đã bước vào thời đại mạng lưới giá trị toàn cầu, nhà sản xuất, người tiêu dùng, bao gồm nhà cung ứng ở thượng và hạ nguồn đã hình thành các bên liên quan lợi ích trong mạng lưới giá trị toàn cầu. Nếu Mỹ áp thuế quan cao với các đối tác thương mại thì không những tác động đến quan hệ với các đối tác thương mại, mà còn ảnh hưởng rất lớn tới các bên có lợi ích liên quan như nhà sản xuất, người tiêu dùng. Điều này gây phương hại rất lớn tới thương mại toàn cầu và lợi ích của người tiêu dùng”.

Đài VOA đưa tin Trung Quốc ngày 23/3 hối thúc Mỹ hãy “lùi lại khỏi bờ vực” chiến tranh thương mại, giữa lúc kế hoạch của Tổng thống Trump đánh thuế vào hàng hóa của Trung Quốc trị giá tới 60 tỷ đô-la Mỹ đang đẩy hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tới gần hơn một cuộc chiến thương mại. Trong một tuyên bố, Bộ Thương mại Trung Quốc đáp trả động thái của Mỹ: “Trung Quốc không mong muốn sa vào một cuộc chiến tranh thương mại, nhưng không sợ tham chiến. Trung Quốc hy vọng Mỹ sẽ lùi lại từ bờ vực, đưa ra các quyết định thận trọng, và tránh kéo quan hệ thương mại song phương tới chỗ nguy hiểm”.

Trước đó, Bộ Ngoại giao và Bộ Thương mại Trung Quốc đều cho biết Trung Quốc không muốn tiến hành cuộc chiến thương mại với bất cứ ai, nhưng nếu có người ép buộc Trung Quốc phải tham gia, Trung Quốc không sợ cũng không né tránh. Một quan chức Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết hai bên vẫn tiếp xúc với nhau. Trung Quốc thể hiện lập trường sẵn sàng trả đũa bằng cách tuyên bố kế hoạch thu thêm thuế đối với hàng nhập khẩu từ Mỹ trị giá lên tới 3 tỷ đô-la Mỹ, gồm trái cây và rượu vang, để đáp trả thuế nhập khẩu của Mỹ đánh vào thép và nhôm, có hiệu lực từ ngày 23/3.

Về phần mình, dù Tòa Bạch Ốc cho biết các loại thuế mà họ đã lên kế hoạch là để đáp trả hành vi “xâm lược kinh tế” của Trung Quốc, song ông Trump khẳng định là vẫn coi Trung Quốc như một “nước bạn bè”, và hai bên đang đàm phán.

Đài RFI mới đây đăng bài bình luận với câu hỏi phải chăng Tổng thống Mỹ Donald Trump đâm sau lưng “ông bạn” Tập Cận Bình khi cuối cùng chỉ tăng thuế đối với hàng nhập khẩu Trung Quốc? (Chủ nhân Tòa Bạch Ốc đã quyết định tạm ngừng áp dụng mức thuế mới với 6 nước và đồng minh là Liên hiệp Châu Âu, Canada, Mexico, Úc, Argentina, Brazil và Hàn Quốc).

“Tình bạn” và “tình đoàn kết” giữa hai nhà lãnh đạo hàng đầu thế giới Trump-Tập vẫn còn lưu trong hình ảnh chuyến công du Mỹ tháng 4/2017 của Chủ tịch Trung Quốc: khi đó cô cháu ngoại Abella của Trump đã hát tiếng Trung tặng Chủ tịch Tập Cận Bình tại Tòa Bạch Ốc; cả hai nguyên thủ thưởng thức chiếc bánh chocolate “tuyệt vời nhất” tại tư dinh Mar-a-Lago, Florida… Tổng thống Trump chấp nhận cư xử bình đẳng với Trung Quốc và Chủ tịch Tập Cận Bình cũng tỏ ý cùng chí hướng với chủ nhân Tòa Bạch Ốc khi hai quốc gia có chung lợi ích. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, nguyên thủ Trung Quốc không chú trọng đến “việc chăm chút cho quan hệ cá nhân” với Tổng thống Mỹ mà chỉ tỏ vẻ như vậy nếu điều đó mang lại lợi ích cho Trung Quốc. Đúng là “mối quan hệ tốt đẹp” giữa hai nhà lãnh đạo đã mang lại một số kết quả, như tiến triển trong hồ sơ hạt nhân Bắc Hàn. Tuy nhiên, thương mại song phương dường như đang trở thành vật cản chính.

Tổng thống Trump luôn lên án Trung Quốc là nguyên nhân của mọi khó khăn trong lĩnh vực kinh tế của Mỹ, trong đó nhiều cáo buộc là có căn cứ. Khi công bố bản ghi nhớ bao gồm những biện pháp trừng phạt đối với hàng nhập khẩu Trung Quốc ngày 22/3, Tổng thống Mỹ không ngại “vừa đấm vừa xoa ông bạn” Tập Cận Bình: ông lên án đích danh “sự xâm lược kinh tế của Trung Quốc”, nhưng vẫn tuyên bố “vô cùng tôn trọng Chủ tịch Tập”.

Nếu căn cứ vào một số trường hợp trước đây, Trump thường “giơ cao đánh khẽ”. Ví dụ gần đây nhất là tuyên bố tăng thuế vào ngày 8/3 đối với mặt hàng thép và nhôm, cuối cùng mức thuế mới lại được tạm hoãn áp dụng với nhiều đối tác. Các biện pháp trừng phạt mà Washington công bố ngày 22/3 nhắm vào hàng nhập khẩu vẫn chưa có gì cụ thể. Con số 60 tỷ đô-la Mỹ không được nêu rõ là tổng giá trị hàng nhập khẩu sẽ bị đánh thuế, hay tổng số tiền thuế thu từ hàng nhập khẩu Trung Quốc. Thêm vào đó, Bộ Thương mại Mỹ có 15 ngày để lập danh sách chính xác các sản phẩm và các loại thuế áp dụng.

Liệu Tổng thống Mỹ có “giơ cao đánh khẽ” với hàng Trung Quốc? Và mối quan hệ Trump-Tập sẽ ra sao sau quyết định đơn phương của chủ nhân Tòa Bạch Ốc? Thời gian tới sẽ trả lời những câu hỏi này.

Các nền kinh tế Châu Á khác: lo hay mừng?

Từ hàng điện tử của Nhật tới quặng sắt của Úc, các nền kinh tế ở khu vực Châu Á-Thái Bình Dương đều phụ thuộc vào việc bán phụ tùng và nguyên liệu để phục vụ cho cỗ máy xuất khẩu của Trung Quốc.

Chính vì vậy, nguy cơ chiến tranh thương mại Mỹ-Trung sâu rộng khiến các quốc gia này e ngại bị “kẹt giữa hai làn đạn” – dù một số quốc gia trong số này tán thành ý kiến chỉ trích của Donald Trump đối với Trung Quốc.

Shujiro Urata, giáo sư kinh tế tại Đại học Waseda ở Tokyo và cựu kinh tế gia tại Ngân hàng Thế giới, nói rằng không chỉ các nước tham chiến bị thiệt hại, mà cả các nước khác.

Chứng khoán dao động mạnh trước các tin tức thương mại. Chỉ số chứng khoán chuẩn mực của Nhật tăng 2.65% hôm 27/3, sau khi có dấu hiệu cho thấy kịch bản xấu nhất về chiến tranh thương mại có thể đã tránh được. Giới chức Mỹ và Trung Quốc đã lặng lẽ bắt đầu đàm phán về những cách tăng khả năng tiếp cận của hàng hóa Mỹ tại thị trường Trung Quốc và giảm thâm hụt thương mại.

Do thực tế các chuỗi cung toàn cầu, chẳng cần Mỹ đánh thuế nhiều với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, hoặc thuế trả đũa của Trung Quốc đối với hàng Mỹ cũng đủ gây tác động lan truyền trên khắp khu vực này.

Đầu tháng 3, tổng thống Trump đánh thuế 25% đối với thép nhập từ Trung Quốc và nhiều nước khác, nhưng miễn thuế cho một số nước đồng minh của Mỹ. Sau đó, Mỹ dọa sẽ đánh thuế đối với hàng trị giá khoảng 60 tỷ đô-la Mỹ nhập từ Trung Quốc.

Những hành động đó đã gây ra nhiều lo ngại ở Úc; 30% hàng xuất khẩu của Úc là bán sang Trung Quốc. Trong số hàng xuất khẩu hàng năm của Úc sang Trung Quốc có khoảng 700 triệu tấn quặng sắt và than cốc, hai nguyên liệu chính để sản xuất thép, cũng như đồng dùng cho hàng điện tử.

Tờ The Wall Street Journal dẫn lời của dân biểu Jim Chalmers thuộc Công đảng, đảng đối lập ở Úc, nói rằng bất kỳ khi nào có nguy cơ leo thang chiến tranh thương mại hay việc tăng thuế nhập khẩu để “ăn miếng trả miếng”, nền kinh tế Úc đều có thể bị thiệt hại nặng nề.

Nhiều nơi hiện đã cảm nhận được tác động từ căng thẳng thương mại Mỹ-Trung. Tháng 1/2018, Trump nói sẽ đánh thuế nhập khẩu 30% đối với pin năng lượng mặt trời; đây là biện pháp chủ yếu nhắm tới các hãng sản xuất Trung Quốc, vốn đã chiếm thị phần toàn cầu lớn nhờ pin giá rẻ. Tuy nhiên, động thái này cũng gây tác hại cho một số hãng sản xuất khác như REC Solar Holdings AS của Singapore. Hãng này có một trong những nhà máy sản xuất pin năng lượng mặt trời lớn nhất ngoài Trung Quốc, và có một phần ba lượng hàng bán trong 3 quý đầu năm 2017 là xuất sang Mỹ.

Hồi đầu tháng 3, ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan nói, “Vì Singapore là nước sản xuất pin mặt trời, chúng tôi cũng chịu thiệt hại gián tiếp.”

Tại một diễn đàn cách đây vài tuần ngoại trưởng Balakrishnan nhận định rằng chu trình trả đũa lẫn nhau sẽ “phá tan công thức cho hòa bình và thịnh vượng mà đã có tác dụng trong 70 năm qua”.

Những căng thẳng thương mại gần đây cũng khiến đồng yen Nhật (được xem là nơi trú ẩn trong những lúc bất ổn) tăng giá so với đô-la Mỹ, lên mức cao nhất kể từ lúc Donald Trump đắc cử tổng thống Mỹ năm 2016. Diễn biến tỷ giá này đang có hại cho các hãng xuất khẩu linh kiện điện tử Nhật.

Không phải nước nào cũng thiệt do các tác động lan truyền.

Nếu iPhone do các hãng thầu gia công cho Apple Inc. ở Trung Quốc sản xuất bị ảnh hưởng do xung đột thương mại Mỹ-Trung (đây vẫn là câu hỏi chưa có câu trả lời), thì Việt Nam có thể đắc lợi vì là nơi đặt cơ sở sản xuất lớn của Samsung Electronics, hãng có sản phẩm điện thoại là đối thủ cạnh tranh hàng đầu với iPhone.

Theo nhận định của Alexander Feldman, chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Mỹ-ASEAN, các công ty đa quốc gia có thể sẽ tìm cách phòng ngừa rủi ro bằng cách giảm hoạt động sản xuất ở Trung Quốc, và Đông Nam Á sẽ là điểm đến hợp lý cho chiến lược tái cân đối này.

Trung Quốc, nước xuất khẩu lớn nhất thế giới, từ lâu đã là điểm đến được ưa chuộng của các công ty Mỹ và Châu Âu muốn đặt gia công và sản xuất ở nước ngoài, nhất là các hàng tiêu dùng thâm dụng lao động như quần áo, giày dép và hàng điện tử. Tuy nhiên, khi các mức lương công nhân nhà máy ở Trung Quốc tăng lên tới hàng cao nhất ở các nền kinh tế mới trỗi dậy của Châu Á, các nước đang phát triển khác với chi phí thấp hơn đã bắt đầu thu hút vốn đầu tư và việc làm ra khỏi Trung Quốc, góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa và thúc đẩy tăng trưởng trong nước.

Việt Nam đã và đang thu hút các phân xưởng ra khỏi Trung Quốc. (Ảnh: Chau Doan/LightRocket/Getty Images)

Ví dụ, các hãng quần áo và hàng điện tử đã bắt đầu đa dạng hóa hoạt động sản xuất sang các nước cạnh tranh như Việt Nam và Ấn Độ. Hãng Đài Loan Wistron, nổi tiếng về lắp ráp thiết bị Apple ở Trung Quốc, đang mở rộng các cơ sở lắp ráp ở Ấn Độ. Việt Nam đã và đang có đà tăng xuất khẩu mạnh, với sự dẫn đầu của các ngành trước đây do Trung Quốc thống lĩnh, như quần áo và  điện thoại di động. Do Việt Nam đã trở thành một đấu thủ quan trọng hơn trong các chuỗi cung ứng, thâm hụt thương mại của Mỹ với Việt Nam đã tăng – lên tới 38 tỷ đô-la trong năm ngoái, gấp 3 lần so với năm 2011.

Trong khi đó, Trung Quốc có thể tăng nhập hàng hóa từ các nước trong khu vực nếu thực hiện lời đe dọa trả đũa đối với sản phẩm Mỹ. Ví dụ, nếu đánh thuế đối với đậu nành của Mỹ thì Trung Quốc có thể tăng cầu đối với các hàng hóa thay thế như dầu cọ, vốn là mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Malaysia và Indonesia.

Hak Bin Chua, chuyên gia kinh tế ở ngân hàng Maybank Kim Eng, Singapore, nhận định, “Hiện chỉ mới là giai đoạn đầu, nên chưa rõ ‘cuộc chiến thương mại’ sẽ diễn biến ra sao. Ví dụ, thuế nhập khẩu  cao hơn đối với ô tô Trung Quốc có thể sẽ tăng xuất khẩu xe của Nhật và Đức.” Nhưng, theo ông, nếu Mỹ đánh thuế nhập khẩu đối với hàng điện tử tiêu dùng Trung Quốc thì sẽ có tác động tiêu cực với Singapore và Malaysia, vì đây là “hai nước ASEAN gắn bó sâu nhất trong chuỗi cung ứng điện tử”.

Ngược với các động thái của Mỹ, khu vực này đã và đang tiến tới tự do thương mại nhiều hơn. Úc và Trung Quốc ký hiệp định tự do thương mại năm 2015. Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull nói nhờ đó lượng rượu vang của Úc xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 64%.

Chỉ mới trong tháng 3 vừa rồi, Nhật, Úc, Singapore, Malaysia, Việt Nam, New Zealand, Brunei cùng một số nước ở Bắc Mỹ và Nam Mỹ ký Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), nhằm cắt giảm thuế nhập khẩu. Mỹ đã đi đầu đàm phán TPP dưới thời tổng thống Obama, nhưng Donald Trump đã rút khỏi hiệp định này ngay sau khi lên nắm quyền.

Các nước Châu Á từ lâu đã quen với các tập quán của Trung Quốc bị Donald Trump chỉ trích gần đây, ví như cưỡng ép các công ty chuyển giao công nghệ như một điều kiện để đầu tư ở Trung Quốc. Điều này đặc biệt đáng lo ngại đối với các công ty Nhật sở hữu công nghệ tân tiến. Các hãng sản xuất xe Nhật đang bắt tay với các đối thủ Trung Quốc để có chỗ đứng tại thị trường Trung Quốc.

Hồi tháng 12/2017, bộ trưởng thương mại Nhật Hiroshige Seko từng thúc giục Mỹ và Liên hiệp Châu Âu (EU) ra tuyên bố 3 bên, như một đòn tấn công ngầm đối với Trung Quốc, gọi các trợ cấp của nhà nước và các động thái khác của Trung Quốc là “những mối quan ngại nghiêm trọng đối với sự vận hành tốt đẹp của thương mại toàn cầu”. Song, ý định của ông Seko là có hành động phối hợp tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Junichi Sugawara, chuyên gia chính sách thương mại tại Viện Nghiên cứu Mizuho ở Tokyo, nói, “Chúng ta đã mất công mất sức tạo ra một hệ thống tại WTO cho các giải pháp dựa trên luật lệ, và Mỹ đã dẫn dầu.”

Cho dù Mỹ hiện nay đạt được kết quả bằng hành động đơn phương, ông nói, “Nhật sẽ phải phản đối điều đó vì làm vậy là bảo vệ thương mại tự do đa phương.”

Trump trao cơ hội cho Tập Cận Bình

Donald Trump muốn buộc  một Trung Quốc cứng đầu phải chấm dứt hàng loạt hành vi thiếu công bằng trong thương mại và mở cửa hơn nữa thị trường cho các doanh nghiệp Mỹ, từ đó giúp Mỹ giảm thâm hụt thương mại. Dù vậy, thực tế là rất có thể Trump đang làm điều ngược lại, khiến áp lực với Chủ tịch Tập Cận Bình không những không tăng lên mà còn giảm đi. Và xét theo một vài khía cạnh, kế hoạch đánh thuế mới của Trump đang có lợi cho Tập.

Về mặt chính trị, thông điệp mà Tập Cận Bình đưa ra với dư luận Trung Quốc, được bộ máy tuyên truyền nhà nước nhắc đi nhắc lại, chính là Tập Cận Bình là người sẽ đưa Trung Quốc tiến tới vị thế cao hơn trên trường quốc tế; Trung Quốc đã là nạn nhân của sự áp bức từ phương Tây đã quá lâu và Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Tập Cận Bình sẽ sửa chữa những sai lầm trong lịch sử, tiến tới hoàn thành “Giấc mộng Trung Hoa”, trở thành một cường quốc hòa bình và thịnh vượng.

Thái độ cứng rắn của Trump trong lĩnh vực thương mại càng giúp Tập Cận Bình làm nổi bật vai trò của ông trong câu chuyện này. Những thách thức công khai mà Trump nhằm vào Tập Cận Bình càng đem tới cho nhà lãnh đạo Trung Quốc cơ hội hoàn hảo để thể hiện rằng ông chính là người bảo vệ các lợi ích của Trung Quốc và chống lại sức ép không ngừng từ phương Tây.

Khác với Trump – người đang đối mặt với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ chỉ trong vài tháng tới – Tập Cận Bình hiện nay không còn bị giới hạn bởi bất kỳ quy định nào về nhiệm kỳ.

Xuất khẩu hiện cũng không còn là nhân tố then chốt trong câu chuyện tăng trưởng của Trung Quốc. Cán cân thương mại của Trung Quốc năm 2017 cũng chỉ tương đương 3.5% Tổng sản lượng quốc nội (GDP), giảm đáng kể so với mức 7.4% của năm 2007. Trừ khi cuộc chiến thuế quan leo thang trầm trọng, nếu không các mức thuế mới mà Mỹ áp đặt cũng sẽ không tác động quá nhiều tới tăng trưởng của Trung Quốc.

Quan trọng hơn, thái độ gay gắt của Trump có thể sẽ càng củng cố mục tiêu kinh tế dài hạn của Chủ tịch Tập Cận Bình. Dù Tập Cận Bình và đội ngũ chính sách của ông tuyên bố ủng hộ toàn cầu hóa và thương mại tự do song bản thân nhà lãnh đạo này là một người có các quan điểm kinh tế mang đậm màu sắc dân tộc chủ nghĩa giống như Trump, hoặc thậm chí là hơn.

Bất chấp các cam kết chính thức, mục tiêu kinh tế của Tập Cận Bình không hề bao gồm các cải cách về thị trường tự do tương ứng. Cải cách chỉ được tiến hành ở mức giới hạn khi chúng phù hợp với các lợi ích của riêng quốc gia này. Việc Bắc Kinh đưa ra các đề xuất chào mời doanh nghiệp nước ngoài làm việc trong ngành bảo hiểm hưu trí là điều không mấy ngạc nhiên bởi dân số Trung Quốc đang già hóa nhanh chóng. Những hứa hẹn về việc cho phép nước ngoài tham gia nhiều hơn trong lĩnh vực tài chính cũng là điều dễ đoán bởi nhờ đó, các ngân hàng Trung Quốc sẽ có nguồn lực để tái cơ cấu vốn, giảm bớt gánh nặng nợ công khổng lồ.

Các khoản thuế mới mà Mỹ áp đặt là cái cớ “lý tưởng” để Tập Cận Bình thúc đẩy các kế hoạch ông đã dự tính. Chính phủ có thể từ bỏ các biện pháp mở cửa thị trường, tiếp tục bảo hộ mạnh mẽ các ngành công nghiệp nội địa trong khi vẫn đóng vai nạn nhân vô tội.

Các nỗ lực của Mỹ nhằm ngăn Trung Quốc có được các công nghệ tân tiến có thể cản trở nỗ lực hiện đại hóa nền kinh tế của quốc gia này. Và nếu không cải cách, Trung Quốc có thể sẽ tiếp tục hứng chịu sức ép từ các đối thương mại lớn khác, chẳng hạn như ở Châu Âu. Tuy nhiên, Trump đã đẩy nhiều đồng minh ra xa mình và họ khó có thể đứng về phía Mỹ để đối phó với Trung Quốc.

Giới chức Mỹ và Trung Quốc có thể cùng ngồi lại với nhau để hóa giải bất đồng thông qua đàm phán. Song có lẽ điều này chỉ có thể diễn ra chừng nào tại Mỹ có sự thay đổi ở vị trí lãnh đạo cao nhất. Từ giờ đến lúc đó, Tập Cận Bình sẽ là người “vui mừng” nhất nếu chiến tranh thương mại nổ ra bởi cái giá phải trả nhiều khả năng sẽ rất đáng để đổi lấy những lợi ích to lớn.

Advertisements

Check Also

Nổ súng ở khu Hy Lạp, Toronto: nghi phạm và 2 nạn nhân chết, 13 người khác bị thương

Xảy ra ở Greektown, chỉ vài tuần trước Lễ hội ẩm thực Taste of the Danforth nổi tiếng vào tháng 8 hàng năm

Thuế quan có thể khiến giá condo tăng thêm hơn $10000

Thuế quan của Mỹ và các loại thuế trả đũa trên toàn thế giới đang làm tăng chi phí vật liệu cho ngành xây dựng Canada.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: