Home » Khoa Học » Nạn kháng thuốc có thể giết chết 400 ngàn người Canada từ nay tới năm 2050

Nạn kháng thuốc có thể giết chết 400 ngàn người Canada từ nay tới năm 2050

Jean Lee, một nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Viện Doherty của Melbourne, kiểm tra siêu vi khuẩn kháng thuốc Staphylcocus epidermidis. (Ảnh: William West/AFP/Getty Images)

Các loại siêu vi khuẩn có thể sẽ giết chết 400,000 người Canada và khiến nền kinh tế tổn thất 400 tỷ Gia kim về tổng sản lượng nội địa (GDP) trong 30 năm tới, theo một báo cáo quan trọng gần đây.

Trong báo cáo “Khi kháng sinh thất bại: Chi phí gia tăng của tình trạng kháng thuốc ở Canada”, một ban chuyên gia cảnh báo rằng tỷ lệ nhiễm khuẩn kháng thuốc được có thể tăng từ 26% trong năm 2018 lên tới 40% vào năm 2050.

Sự gia tăng này được dự báo sẽ khiến Canada có 396,000 người thiệt mạng, tổn thất 120 tỷ Gia kim về chi phí bệnh viện và 388 tỷ Gia kim về GDP trong ba thập niên tới.

“Điều này gần như lớn bằng, nếu không nói lớn hơn, biến đổi khí hậu ở chỗ là vì điều này ảnh hưởng trực tiếp tới người dân. Những con số này quá chóng mặt,” Brett Finlay, một giáo sư vi sinh học tại Đại học British Columbia, nói trong một cuộc phỏng vấn. “Đã tới lúc phải làm gì đó.”

Cơ quan Y tế Công cộng Canada đã đặt hàng báo cáo về các tác động kinh tế xã hội của tình trạng kháng thuốc, và Hội đồng Các viện hàn lâm Canada đã lập ban chuyên gia độc lập. Báo cáo dày 268 trang được công bố hôm 12/11/2019 thể hiện bức tranh toàn diện nhất cho tới nay về tỷ lệ kháng thuốc ở Canada cũng như chi phí của nó đối với hệ thống y tế và nền kinh tế.

Sự kháng thuốc xảy ra khi các vi sinh vật, bao gồm vi khuẩn, virus và nấm, tiến hóa để kháng cự các loại thuốc mà lẽ ra tiêu diệt chúng. Việc sử dụng kháng sinh không cần thiết ở người và trong nông nghiệp đã khiến vấn nạn này trầm trọng hơn và việc đi lại và giao thương quốc tế phổ biến giúp các vi khuẩn kháng thuốc lan khắp toàn cầu.

Các hình thức kháng thuốc phổ biến nhất là thuốc kháng sinh. Báo cáo này tập trung vào các vi khuẩn kháng thuốc nhưng dùng thuật ngữ kháng thuốc rộng hơn vì số liệu theo dõi thường được thu thập theo tiêu đề này.

Theo một điều tra năm ngoái của hãng tin The Canadian Press, Canada xưa nay chậm xử lý mối nguy ngày càng tăng này. Lúc đó, chính phủ liên bang không biết có bao nhiêu người Canada chết vì nhiễm khuẩn kháng thuốc và chưa có kế hoạch nêu rõ trách nhiệm của các tỉnh bang và lãnh thổ.

Một kế hoạch hành động toàn Canada vẫn chưa thực hiện, nhưng báo cáo mới này ước tính tỷ lệ tử vong hàng năm ở Canada. Ban chuyên gia dùng tỷ lệ kháng thuốc 26% hiện nay để ước tính rằng các ca nhiễm khuẩn kháng thuốc được góp phần gây ra hơn 14,000 trường hợp tử vong trong năm 2018, và trong đó, 5400 ca có nguyên nhân trực tiếp từ nhiễm khuẩn — chỉ thấp hơn một chút so với những ca do bệnh Alzheimer.

Các nhà kinh tế học trong ban chuyên gia này dùng một mô hình dự báo tác động thận trọng hơn báo cáo quốc tế nổi tiếng của nhà kinh tế học người Anh Jim O’Neill, mà đã tiên đoán sẽ có tới 10 triệu người chết trên toàn thế giới hàng năm vào năm 2050.

Theo báo cáo ở Canada, sự kháng thuốc có những hậu quả kinh tế và xã hội nghiêm trọng. Hiện nay, vấn nạn này khiến hệ thống y tế quốc gia tổn thất 1.4 tỷ Gia kim mỗi năm và tới năm 2050, con số này được dự báo sẽ tăng lên tới 7.6 tỷ Gia kim. Tổn thất về GDP được dự báo sẽ tăng từ 2 tỷ Gia kim lên tới 21 tỷ Gia kim mỗi năm.

Nạn nhiễm khuẩn kháng thuốc được làm giảm chất lượng cuộc sống đồng thời tăng sự cô lập và tiếng xấu, và tác động này sẽ không phân bố đồng đều vì một số nhóm kinh tế xã hội có nguy cơ cao hơn. Những nhóm này bao gồm người bản địa, người thu nhập thấp và người vô gia cư, cũng như những người đi tới các nước đang phát triển nơi các vi khuẩn kháng thuốc phổ biến hơn.

“Sự kỳ thị có thể nhắm tới những người bị nhiễm khuẩn kháng thuốc được hoặc bị cho là có nguy cơ nhiễm khuẩn,” báo cáo này cảnh báo. “Xã hội Canada có thể ít cởi mở hơn và ít tin cậy hơn, có thể bớt số người muốn đi nước ngoài và tăng số người ủng hộ đóng cửa biên giới Canada đối với di dân và du khách.”

Nạn kháng thuốc có thể ảnh hưởng tới tất cả mọi người, theo giáo sư Finlay.

“Nó sẽ thay đổi thế giới,” ông nói. “Chúng ta ai cũng đi bệnh viện và đều bị nhiễm khuẩn.”

Báo cáo này nhận định rằng nạn kháng thuốc có thể tăng nguy cơ và giảm mức độ cung cấp các thủ thuật y khoa thông thường như thẩm tách thận, thay khớp, hóa trị và sinh mổ. Những thủ thuật này đều có nguy cơ nhiễm khuẩn mà thường được bác sĩ kê toa kháng sinh.

Việc hạn chế các tác động của sự kháng thuốc cần phải “sự tái thẩm định trọn vẹn” y tế ở Canada, theo kết luận của báo cáo này.

Ban chuyên gia nhận xét rằng Canada thiếu một hệ thống theo dõi hiệu quả ở các cấp liên bang, tỉnh bang và lãnh thổ về sự kháng thuốc và việc sử dụng kháng sinh, ít có số liệu toàn diện mô tả số ca nhiễm khuẩn kháng thuốc được và các đặc điểm của chúng.

Ban chuyên gia cũng kêu gọi tăng giám sát về việc sử dụng cẩn thận các loại thuốc kháng sinh để bảo tồn tính công hiệu của chúng, phòng chống nhiễm khuẩn nghiêm ngặt thông qua vệ sinh tay, rửa sạch thiết bị và nghiên cứu và phát triển cho những cách chữa trị mới.

Báo cáo này nhận xét rằng khó có khả năng các loại thuốc kháng sinh công dụng rộng mới sẽ được khám phá. Không có loại nào được khám phá trong mấy chục năm qua và các hãng dược không có động cơ lợi nhuận để đầu tư vào các loại thuốc nhanh chóng chữa lành bệnh nhân. Tuy nhiên, ban chuyên gia kêu gọi có luật lệ linh hoạt hơn và các động cơ khuyến khích khám phá các loại thuốc kháng sinh mới chữa trị các bệnh do những vi khuẩn cụ thể gây ra.

Báo cáo cũng nói rằng các liệu pháp thay thế cũng đang được phát triển để điều trị hoặc phòng chống các trường hợp nhiễm khuẩn kháng thuốc, như vaccine và cách điều trị dùng thực thể khuẩn (phage), tức là các virus tấn công vi khuẩn.

Canada nên đầu tư ngay 120 triệu Gia kim về nghiên cứu và sáng tạo và 150 triệu Gia kim về giám sát, thông tin tuyên truyền và phòng chống nhiễm khuẩn, với các tỉnh bang và lãnh thổ đầu tư mức tương ứng, theo Tiến sĩ John Conly, một thành viên ban chuyên gia và giáo sư chuyên về các bệnh mạn tính tại Đại học Calgary.

Giáo sư Conly nói rằng chính phủ và công chúng nên “hết sức” lo ngại về nạn kháng thuốc như lo ngại về biến đổi khí hậu.

“Nó là một cơn sóng thần di chuyển chậm. Giống như cơn sóng thần, nó ở ngoài khơi xa nhưng sẽ đổ ập xuống chúng ta sớm hơn biến đổi khí hậu.”

Cách phòng ngừa

Theo Bộ Y tế Canada, cách tốt nhất để chống tình trạng kháng thuốc là giữ gìn sức khỏe ngay từ ban đầu. Điều đó có nghĩa là giữ vệ sinh đúng cách, và trong đó quan trọng nhất là giữ sạch sẽ cho hai bàn tay. Nên rửa tay thường xuyên, dùng xà phòng hoặc thuốc rửa tay trong ít nhất 20 giây.

Nếu bạn bị bệnh, Bộ Y tế Canada khuyến cáo không nên lây truyền bệnh. Bạn có thể giảm nguy cơ đó bằng cách ho hoặc hắt hơi vào tay áo/cùi chỏ của mình thay vì vào bàn tay của bạn chẳng hạn.

Bộ Y tế Canada cũng đề nghị:

  • Tránh xử lý thức ăn hoặc chạm vào các vật dùng chung khi bạn bị bệnh
  • Ở nhà cho tới khi bạn thấy khỏe hơn
  • Giữ sạch sẽ cho các bề mặt dùng chung trong nhà bạn
  • Cất, xử lý và chuẩn bị thức ăn một cách an toàn, như rửa trái cây và rau ăn sống
  • Tránh nhiễm khuẩn kháng thuốc lây truyền qua đường sinh dục bằng cách thực hành tình dục an toàn
  • Nhớ chích ngừa đầy đủ, cập nhật
  • Thường xuyên kiểm nghiệm nước giếng

Tiến sĩ Isaac Bogoch, phó giáo sư chuyên về bệnh truyền nhiễm tại Đại học Toronto, cũng khuyến cáo không nên dùng thuốc kháng sinh trừ phi hết sức cần thiết để chữa trị một chứng bệnh nhiễm.

“Thẳng thắn mà nói chúng ta phải cẩn thận về việc dùng kháng sinh một cách không cần thiết,” ông nói với CTVNews.ca trong một cuộc trả lời phỏng vấn. “Ở cấp độ cá nhân, điều đó có nghĩa là dùng kháng sinh một cách thích hợp. Nhiều lúc người ta đi khám bệnh, người ta có thể bị bệnh virus và bác sĩ không muốn kê toa kháng sinh và người ta có thể đi nhiều chỗ cho tới khi họ được kê toa và điều đó không cần thiết.”

Ngoài những cách phòng ngừa mà mỗi cá nhân có thể áp dụng, tiến sĩ Bogoch cho rằng cách tốt nhất để chống nạn kháng thuốc là bằng một chính sách nhà nước gồm ba khía cạnh: khuyến khích sáng chế các loại thuốc mới, chấm dứt việc dùng kháng sinh không thích hợp và bảo đảm giám sát đúng mức về kháng sinh dùng ở người và sản xuất thực phẩm.

“Nhiều người tập trung vào việc xem sáng chế các loại kháng sinh mới là giải pháp, đó không phải là giải pháp, đó là một mảnh trong bức tranh ghép lớn hơn nhiều,” ông nói. Ông cảnh báo rằng nếu chỉ có cách tiếp cận lập pháp ở Canada thôi thì có thể không đủ nếu các nước khác không có hành động gì.

“Chúng ta đã thấy các bệnh nhiễm khuẩn xuất hiện và các đột biến kháng thuốc xuất hiện ở một vùng trên thế giới nhanh chóng lan sang các vùng khác trên thế giới vì sự di chuyển của con người,” ông nói.

“Canada làm phần của mình thôi thì chưa đủ. Đây là một nỗ lực toàn cầu.”

Tổng hợp từ The Canadian Press & CTV, 12/11 & 13/11/2019.

Check Also

Trudeau đã vượt qua mọi chỉ trích lẫn tai tiếng, để được tái cử nhiệm kỳ 2 với chính phủ thiểu số

Kết quả cuộc Bầu cử Quốc hội Liên bang Canada khóa thứ 43rd đã được báo chí công bố bán chính thức vào nửa đêm 21 rạng ngày 22/10/2019. Theo đó, đảng Liberal do Justin Trudeau lãnh đạo chiếm 156 ghế, tái đắc cử nhiệm kỳ thứ 2nd với vai trò Chính phủ thiểu số.

Elections Canada không kiểm soát nổi phiếu gian lận?

Con số gần 75 ngàn cái tên ma được phát hiện giả mạo trong sổ bạ của cơ quan Bầu cử Canada trước hôm Thứ Hai cho thấy không biết có bao nhiêu trường hợp không hợp lệ đã lọt lưới.

Leave a Reply