Home » Thời Sự » Bình Luận » Nguy Cơ Chiến Tranh Thương Mại Toàn Cầu
Tổng thống Mỹ Donald Trump ký tuyên bố đánh thuế nhập khẩu đối với thép và nhôm trước sự hiện diện của công nhân từ hai ngành này tại Tòa Bạch Ốc hôm thứ Năm 8/3.

Nguy Cơ Chiến Tranh Thương Mại Toàn Cầu

Tuần qua, dư luận thế giới xôn xao về việc tổng thống Mỹ Donald Trump ban hành sắc lệnh đánh thuế nhập khẩu đối với thép và nhôm, và việc Gary Cohn, chủ tịch ủy ban cố vấn kinh tế của Trump, từ chức để phản đối chính sách bảo hộ.

Phe chủ trương đẩy mạnh giao thương quốc tế với những gương mặt hàng đầu như Ngoại trưởng Rex Tillerson, bộ trưởng quốc phòng James Mattis, và Gary Cohn đã bị suy yếu. Sự ra đi của ông Gary Cohn, được xem là người chống lại quan điểm dân tộc chủ nghĩa về kinh tế của ông Trump, đã ảnh hưởng tới giá cổ phiếu, dầu và đồng USD, trong khi các nhà đầu tư dự liệu nguy cơ lớn dần của những biện pháp thương mại trả đũa qua lại sẽ kìm hãm tăng trưởng toàn cầu.

Từ khi bước vào Tòa Bạch Ốc, Donald Trump không hề thay đổi ý kiến bảo hộ thương mại. Từ thép của Trung Quốc đến máy bay và gỗ mềm của Canada, từ máy giặt Hàn Quốc đến xe hơi châu Âu… tất cả đều trong “tầm ngắm” của nhà lãnh đạo Mỹ. Donald Trump không chỉ tăng thuế nhập khẩu, mà còn muốn phá vỡ luôn cả luật chơi thương mại từng do chính Mỹ đặt ra 70 năm về trước.

Vì muốn dành ưu tiên cho các thỏa thuận song phương thay vì đa phương nên Donald Trump đã rút Mỹ ra khỏi TPP. Ông cũng là người ngăn chặn việc cho bổ nhiệm 3 trong số 7 thẩm phán của Tòa Trọng tài thuộc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) có trọng trách giải quyết các xung đột giữa các nước thành viên. Donald Trump đang đẩy thương mại thế giới vào hoàn cảnh hỗn loạn chưa từng thấy từ nhiều thập kỷ qua.

Làn sóng đe dọa trả đũa hàng xuất khẩu Mỹ

Ngay sau khi Donald Trump tuyên bố sẽ đánh thuế thép và nhôm nhập khẩu, một loạt đối tác thương mại của Mỹ đã dọa sẽ trả đũa những mặt hàng tiêu biểu của Mỹ như là rượu Kentucky, quần jean và xe môtô Harley-Davidson. Tờ New York Times cảnh báo nguy cơ dấy lên làn sóng phản đối Mỹ trong bối cảnh nhiều nước, trong đó có cả các đồng minh truyền thống của Mỹ phản ứng trước kế hoạch của Trump hạn chế kim loại nhập khẩu từ nước ngoài.

Canada, Trung Quốc và EU nói rằng họ sẽ đánh thuế nhập khẩu mà có thể khiến các nhà xuất khẩu Mỹ thiệt hại hàng tỷ USD. Những mức thuế này sẽ gây phương hại tới những lợi ích của chính những người nông dân và doanh nghiệp mà chính quyền Trump đã hứa sẽ bảo vệ, đồng thời thổi bùng một chiến tranh thương mại. Nếu xảy ra, một chiến tranh thương mại có thể cản trở mục tiêu của Tổng thống là củng cố công nghiệp của Mỹ.

Li Xinchuang, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sắt Thép Trung Quốc, gọi động thái trên của Trump là “ngu xuẩn”, rằng “quyết định của ông Trump không có lợi cho tất cả mọi người, trừ vài doanh nghiệp thép của Mỹ”.

Còn John M. Weekes, nhà đàm phán Canada tham gia tiến trình thương lượng NAFTA hồi đầu thập niên 1990, nói rằng “hình ảnh Tổng thống Mỹ đang trở nên rất xấu tại Canada”.

Giới doanh nghiệp Mỹ đang ngày càng gắn kết với nền kinh tế toàn cầu hơn bao giờ hết, và chính quyền Mỹ đang tìm kiếm những nhượng bộ từ các đối tác thương mại để các công ty Mỹ tăng được sức cạnh tranh. Các nhà đàm phán của Canada, Mexico và Mỹ đã nhóm họp tại thủ đô Mexico City để tiếp tục thảo luận sửa đổi NAFTA, và Mỹ đang tìm cách điều chỉnh hiệp định thương mại với Hàn Quốc. Khả năng đánh thuế nhập khẩu đang làm phức tạp cả hai nỗ lực này.

Ông Trump xem ra không “nao núng” trước làn sóng trả đũa và liên tục đăng đàn Twitter để bảo vệ đề xuất áp thuế suất đối với nhôm và thép nhập khẩu. Tuy nhiên, nước Mỹ không kiểm soát nền kinh tế toàn cầu, và những mức thuế suất mà ông Trump dự tính ký thông qua trong tuần này, có thể kích động các nước khác kiện Mỹ lên WTO. Nếu như tổ chức này ra phán quyết chống lại Mỹ, điều này sẽ là phép thử xem ông Trump có chịu tuân thủ các quy định thương mại toàn cầu hay không.

Những mức thuế nhập khẩu mới được dựa trên một điều khoản pháp lý rất ít được sử dụng, theo đó cho phép ông Trump hạn chế nhập khẩu để củng cố cơ sở công nghiệp của Mỹ vì lợi ích an ninh quốc gia. Lập luận này sẽ bị WTO “mổ xẻ” rất kỹ lưỡng, song có lẽ quan trọng hơn cả, là có thể khiến các quốc gia khác theo gót Mỹ, cũng dùng an ninh quốc gia làm lý do để bảo hộ các thị trường của mình. Rốt cuộc, các công ty công nghệ, các nhà sản xuất nông nghiệp và các ngành công nghiệp khác của Mỹ có thể đánh mất hoạt động kinh doanh ở nước ngoài do các quốc gia dựng lên những rào cản tương tự.

Robert L. Shanks, Giám đốc tài chính của Ford Motor, cho biết các thị trường hàng hóa đã bắt đầu tăng giá đối với thép và nhôm. Theo ông, điều này sẽ gây tác động tiêu cực đối với Ford vì hãng sản xuất xe này sử dụng những kim loại này để sản xuất xe.

EU đã lên chi tiết một kế hoạch 3 bước để khiến hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ tổn thất 3,5 tỷ USD – tương đương với giá trị số nhôm và thép của châu Âu mà EU ước tính bị thiệt hại do các khoản thuế nhập khẩu của ông Trump. EU đề xuất đánh thuế hàng xuất khẩu của Mỹ, gồm rượu, quần jean, gạo, nước cam và xe môtô. EU sau đó có thể hành động để bảo vệ những thị trường kim loại của mình trước làn sóng hàng nhập khẩu tăng vọt, và kiện Mỹ lên WTO. Một quan chức EU cho hay EU đang chuẩn bị đưa ra các thông báo trong mấy tháng tới và đã tính đến mọi phương án để có thể trả đũa một cách mau lẹ và thỏa đáng.

Theo các nhà phân tích thương mại, những biện pháp của EU sẽ gây sức ép lên những lĩnh vực nhạy cảm về chính trị. Xe mô-tô Harley-Davidson được sản xuất ở bang Wisconsin của Chủ tịch Hạ viện Paul D. Ryan. Nước cam đến từ Florida, bang hay dao động về chính trị. Những hạn chế đối với rượu Kentucky có thể tăng thêm sức ép lên thủ lĩnh phe đa số tại Thượng viện, Mitch McConnell, thượng nghị sĩ đại diện bang này.

Sự trả đũa của EU có thể gây tác động nặng nề nhất tại nhiều cộng đồng nông thôn vốn là thành trì của ông Trump. Darci Vetter, cựu quan chức phụ trách đàm phán thương mại cho đại diện thương mại Mỹ, cho hay nông dân nằm trong số những nhà xuất khẩu lớn nhất nước Mỹ, và thường trở thành mục tiêu trong các cuộc tranh cãi thương mại. Bà cho biết cộng đồng nông nghiệp đang “lo lắng một cách chính đáng” trước viễn cảnh xấu này.

Canada và Mexico là những thị trường nông nghiệp lớn nhất và lớn thứ ba của Mỹ trong năm 2016, và Hàn Quốc là thị trường chủ chốt đối với thịt bò, bắp, thịt heo và trái cây tươi. Mỹ xuất khẩu bông sang Thổ Nhĩ Kỳ, và bột mì, bơ sữa sang Brazil, và một số nước cung cấp thép chủ chốt khác.

Hôm 2/3, thượng nghị sĩ John Cornyn, bang Texas, bày tỏ quan ngại rằng các đối tác thương mại của Mỹ có thể phản ứng bằng cách áp thuế đối với nông sản, gây thiệt hại nặng nề cho ngành nông nghiệp Mỹ.

Một số quốc gia khác chưa công bố cụ thể các biện pháp trả đũa, song đưa ra những lời đe dọa gay gắt không kém. Ngoại trưởng Canada, Chrystia Freeland, nói rằng nước này sẵn sàng bảo vệ những lợi ích thương mại của mình trong khi bộ trưởng Thương mại Úc, Steven Ciobo, nói các khoản thuế nhập khẩu sẽ châm ngòi cho những biện pháp trả đũa gây phương hại tới tất cả mọi người.

Các công ty thép của Mỹ là cử tri ruột của ông Trump, người đã giành được sự ủng hộ từ một số người lao động chân tay bằng cam kết hồi sinh ngành công nghiệp của Mỹ. Ngành thép đã mất hàng trăm nghìn việc làm trong 2 thập niên qua, một phần do việc tự động hóa và một phần nữa là do cơn lũ thép Trung Quốc vốn khiến giá thép toàn cầu xuống thấp đến mức một số nhà máy của Mỹ không thể cạnh tranh được.

Tuyên bố hôm 1/3 của ông Trump là dấu hiệu rõ ràng gửi tới nhiều nhà quan sát rằng những cố vấn ủng hộ thương mại trong chính quyền Trump – những người đã tìm cách thuyết phục Tổng thống không đánh thuế nhập khẩu và rút khỏi các hiệp định thương mại – có lẽ không có nhiều ảnh hưởng hơn họ tưởng. Điều đó có thể thổi bùng hơn nữa những căng thẳng thương mại và làm mờ mịt hơn triển vọng Mỹ có thể đạt được những thỏa thuận song phương hay đa phương giúp mở rộng xuất khẩu của Mỹ.

Antonio Ortiz-Mena, cố vấn cấp cao của Tổ chức Albright Stonebridge, nói nếu Mỹ sẵn sàng đánh thuế nhập khẩu như vậy lên các đối tác thương mại thân thiết của mình, các nước khác sẽ bớt hứng thú đàm phán các hiệp định thương mại với Mỹ. Ông cảnh báo quyết định của Tổng thống có thể kéo theo “nhiều hậu quả ngoài mong muốn và khôn lường”.

Phản ứng của quốc tế

Hôm 7/3, Liên hiệp Châu Âu (EU) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) kêu gọi tổng thống Donald Trump lùi bước khỏi bờ vực chiến tranh thương mại. Tổng giám đốc IMF Christine Lagarde nói: “Trong cái gọi là chiến tranh thương mại … không ai giành chiến thắng cả, thường là cả hai bên đều thua”. Bà nói thêm rằng một cuộc chiến tranh thương mại sẽ để lại hệ quả “đáng sợ” đối với tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Ngày 8/3, ông Trump đã áp thuế 25% đối với thép và 10% đối với nhôm để chống lại hàng nhập khẩu giá rẻ, đặc biệt là từ Trung Quốc, mà ông nói đang làm suy yếu ngành công nghiệp và việc làm của Mỹ. Tuy nhiên, hành động này có nguy cơ bị các nước khác trả đũa, nhất là Canada và Châu Âu, và làm phức tạp thêm các cuộc tái đàm phán về Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA).

Hôm 5/3, vài ngày sau Trump loan báo kế hoạch đánh thuế thép và nhôm, tổng giám đốc WTO nói với các nhà đàm phán tại Geneva rằng các nước thành viên WTO phải ngừng làm cho “quân bài domino” đầu tiên ngã xuống trong chiến tranh thương mại.

Tổng giám đốc Roberto Azevedo nói: “Chúng ta không thể làm ngơ với rủi ro này và tôi yêu cầu các bên nhìn nhận và suy nghĩ thật cẩn thận về tình hình. Một khi chúng ta bắt đầu đi vào con đường này thì rất khó có thể đảo ngược hướng đi. Mắt đổi mắt sẽ làm cho tất cả chúng ta mù lòa và thế giới sẽ bị suy thoái trầm trọng”.

Tại Geneva, Trung Quốc nêu lên mối lo ngại của mình tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nơi 17 thành viên khác cũng bày tỏ lo ngại. Phát ngôn viên WTO Keith Rockwell nói: “Nhiều nước nói, họ lo sợ việc trả đũa qua lại có thể nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát, gây tổn hại đến nền kinh tế toàn cầu và hệ thống thương mại đa phương”.

Một quan chức thương mại dẫn lời đại sứ WTO của Canada nói “chúng tôi e rằng Mỹ có thể đang mở chiếc hộp Pandora ra mà không thể đóng lại được”, ý nói tới một việc có thể làm nảy sinh nhiều vấn đề rắc rối không giải quyết được.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk, người sẽ chủ trì một hội nghị thượng đỉnh vào hai ngày 22-23/3, nơi các nhà lãnh đạo EU sẽ thảo luận về mối đe dọa từ “tranh chấp thương mại nghiêm trọng”, nhận định rằng Donald Trump sai lầm khi có quan điểm cho rằng chiến tranh thương mại là tốt và dễ thắng. “Sự thật hoàn toàn ngược lại. Chiến tranh thương mại là xấu và dễ thua”.

Ông Donald Tusk phát biểu sau khi dự cuộc họp thảo luận về những sản phẩm của Mỹ – từ rượu bourbon tới xe môtô Harley Davidson – với giá trị nhập khẩu 2,8 tỷ euro (3,5 tỷ USD) mà EU có thể đánh thuế 25% nếu Trump xúc tiến kế hoạch của mình.

Ủy viên thương mại EU Cecilia Malmstrom nói: “Chúng tôi không hề mong muốn leo thang chuyện này. Chúng tôi không muốn chuyện này đi quá đà nhưng … nếu nó xảy ra, chúng tôi sẽ phải thực hiện các biện pháp để bảo vệ việc làm của châu Âu”.

Nhiều mặt hàng chịu ảnh hưởng của thuế nhập khẩu thép và nhôm. (Ảnh: Getty).

Nỗ lực của ông Trump và các nhà đàm phán thương mại của Mỹ nhằm gắn các cuộc tái đàm phán NAFTA với vấn đề đánh thuế thép và nhôm không được Canada và Mexico hưởng ứng. Ngay tại Tòa Bạch Ốc, hiện dường như vẫn còn chưa rõ về thời điểm lẫn quy mô của kế hoạch đánh thuế, mà sẽ tác động mạnh tới các đồng minh của Mỹ là Canada và Mexico.

Về phần hiệp định NAFTA, Canada và Mexico bác bỏ đề nghị của ông Trump là thuế nhập khẩu đối với thép và nhôm có thể ngừng không áp dụng nếu ký được NAFTA mới và công bằng. Hai đối tác thương mại này của Mỹ dọa sẽ trả đũa trừ phi họ được miễn trừ thuế nhập khẩu mới. Hơn 75% hàng xuất khẩu của Canada và Mexico là sang Mỹ.

Phát ngôn viên Trương Nghiệp Toại của Quốc vụ viện Trung Quốc nói hôm 4/3 rằng Bắc Kinh không muốn lao vào một chiến tranh thương mại với Washington nhưng sẽ “không khoanh tay ngồi nhìn” nếu như quyền lợi của Trung Quốc bị đe dọa.

Đây là lần đầu tiên một quan chức cao cấp Trung Quốc lên tiếng cảnh cáo Mỹ muốn áp dụng chính sách bảo hộ thương mại, cụ thể là đánh thuế nhôm và thép, mặc dù trên cả hai thị trường này, Trung Quốc không phải là nguồn cung cấp quan trọng cho Mỹ. Trả lời báo giới, Trương Nghiệp Toại nhấn mạnh rằng Trung Quốc không muốn “nổ ra chiến tranh thương mại” tuy nhiên “những quyết định dựa trên những giả thuyết hay do việc đánh giá tình hình sai lệch có thể đem lại những hậu quả mà không một bên nào mong muốn”.

Theo giới quan sát, lời lẽ này phản ánh quan điểm từng được Bắc Kinh liên tục đưa ra từ nhiều tháng qua đó là Trung Quốc không khơi mào một chiến tranh thương mại nhưng trong trường hợp “cần thiết” sẽ có những biện pháp thỏa đáng để bảo vệ các doanh nghiệp của nước này trước chính sách bảo hộ của chính quyền D. Trump. Theo Tân Hoa xã, Lưu Hà, cố vấn kinh tế của Tập Cận Bình, cho biết qua các cuộc trao đổi với phía Mỹ, hai bên đồng ý giải quyết các tranh chấp thương mại bằng con đường “hợp tác hơn là đối đầu”.

Hôm 3/3, ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nói rằng Mỹ viện cớ an ninh quốc gia để giới hạn thép và nhôm nhập vào Mỹ là một quyết định “không có cơ sở”. Úc, một trong những nguồn cung cấp nguyên liệu quan trọng cho Mỹ, cũng cho rằng “chiến tranh thương mại sẽ làm suy yếu đàn tăng trưởng của toàn cầu”. Hiệp hội các tập đoàn luyện kim của Hàn Quốc cho biết đang đàm phán để nhôm và thép của họ xuất sang thị trường Mỹ được miễn trừ thuế nhập khẩu.

Áp lực nội địa

Ngay tại nội địa, Tổng thống Trump phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các đồng minh chính trị, ngoại giao và công ty Mỹ, thúc giục ông rút lại đề xuất áp thuế đối với thép và nhôm nhập khẩu, nhưng ông tuyên bố sẽ giữ nguyên quan điểm.

Các đảng viên hàng đầu của phe Cộng hòa, nhất là Chủ tịch Hạ viện Mỹ Paul Ryan, tăng cường gây áp lực với ông Trump. Hôm 5/3, Paul Ryan yêu cầu chính quyền Trump không xúc tiến đánh thuế nhập khẩu đối với thép và nhôm, vì những rủi ro đối với nền kinh tế. Tiểu bang của ông Ryan, Wisconsin, sẽ gánh chịu hậu quả từ kế hoạch trả đũa của châu Âu đối với xe môtô của hãng Harley-Davidson.

Bà Ashley Strong, phát ngôn viên của Paul Ryan nói: “Chúng tôi rất lo ngại về hậu quả của một chiến tranh thương mại và đang kêu gọi Tòa Bạch Ốc không nên tiến tới kế hoạch này. Luật cải cách thuế khóa mới đã đẩy mạnh nền kinh tế và chúng tôi chắc chắn không muốn làm tổn hại những kết quả đạt được”.

Theo tuyên bố của nữ phát ngôn viên, Chủ tịch Ủy ban thuế vụ Hạ viện và Chủ tịch Tiểu ban thương mại Kevin Brady và Dave Reichert viết trong một bức thư rằng thuế nhập khẩu nên được thu hẹp lại, nhắm mục tiêu chú trọng đến việc nêu lên những sản phẩm buôn bán không công bằng, và thuế nhập khẩu không nên làm gián đoạn việc buôn bán những sản phẩm công bằng đối với các doanh nhân và người tiêu dùng Mỹ. Hạ nghị sĩ Kevin Brady cũng kêu gọi Trump không đánh thuế vào những đồng minh thân cận nhất của Mỹ.

Còn giới lãnh đạo doanh nghiệp kêu gọi tổ chức một cuộc họp với Trump để cho ông biết về các hệ quả tiêu cực đối với các công ty sử dụng thép và nhôm. Tuy nhiên, chưa có một cuộc họp nào được hoạch định, và Tòa Bạch Ốc không bình luận về vấn đề này.

Hệ lụy của chiến tranh thương mại

Ngày 2/3/2018, Donald Trump trên Twitter viết: “Chúng ta cần bảo vệ đất nước và người lao động Mỹ” để biện minh cho quyết định tăng thuế nhập khẩu đánh vào thép và nhôm. Đây là một “cuộc chiến vừa tốt, vừa dễ thắng”. Nếu nổ ra một chiến tranh thương mại giữa Mỹ với phần còn lại của thế giới, ai được, ai thua?

Một phần lớn tăng trưởng của thế giới tùy thuộc vào các hoạt động giao thương. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) liên tục khuyến cáo Tòa Bạch Ốc tránh dùng các biện pháp bảo hộ làm phương hại tới tăng trưởng của toàn cầu và của bản thân nước Mỹ. Tân chủ tịch Quỹ Dự trữ Liên bang Mỹ Jerome Powell, bằng ngôn từ rất ngoại giao, nhận định rằng tăng thuế nhập khẩu không phải là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ kinh tế Mỹ.

Tăng thuế nhập khẩu thép và nhôm đẩy giá thành các sản phẩm cần sử dụng hai loại nguyên liệu này lên cao. Hãng xe Nhật Toyota báo trước: Các nhà máy của Toyota tại Mỹ mà phải mua nhôm và thép đắt hơn, giá thành của mỗi chiếc xe bán ra trên thị trường Hoa Kỳ sẽ tăng cao, bất lợi cho người tiêu thụ ở Mỹ. Giá cả đắt đỏ hơn, người tiêu dùng nản lòng. Không có tiêu thụ, tăng trưởng của Mỹ qua đó bị tác hại lây.

Tại Hoa Kỳ, năm 2016 có khoảng 83,000 người làm việc trong các nhà máy sản xuất thép và nhôm. Trong khi đó, những ngành công nghệ và công nghiệp sử dụng nhôm và thép bảo đảm công việc làm cho 6,5 triệu người lao động Mỹ.

Trong thời gian từ tháng 3/2002 đến cuối 2003, chính quyền Bush tăng thuế đánh vào thép nhập khẩu vào Mỹ. Hậu quả là 200,000 người lao động Hoa Kỳ bị vạ lây, theo nghiên cứu của Viện Kinh tế Oxford.

Mỹ có sẵn sàng cho chiến tranh thương mại?

Scott Kennedy, chuyên gia về Trung Quốc thuộc Trung tâm Nghiên cứu và Chiến lược Quốc tế (CSIS), cho rằng chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc có thể giúp giải quyết những khác biệt sâu sắc giữa hai bên, nhưng cuộc chiến đó sẽ không dễ dàng. Rất khó để bắt đầu, kết thúc hay chiến thắng trong chiến tranh thương mại. Để chiến thắng, cần những người thông minh chứ không phải làm ra vẻ hiên ngang. Nếu chính quyền Trump bắt đầu chiến tranh thương mại mà không chuẩn bị thì nền kinh tế Mỹ và toàn cầu có thể xấu đi chưa từng thấy.

Không nghi ngờ gì về việc Trung Quốc gian lận, tự hủy hoại mình và các đối tác thương mại bằng chính sách phân biệt và những tham vọng ngày càng lớn về việc chiếm lĩnh công nghệ tiên tiến. Xét về tầm vóc, nền kinh tế Trung Quốc bị hủy hoại có nghĩa là nền kinh tế toàn cầu bị hủy hoại. Sự hỗn loạn gây ra bởi sản xuất thừa thép, nhôm và các ngành công nghiệp sử dụng năng lượng mặt trời có thể bị lặp lại ở lĩnh vực xe xe điện, chất bán dẫn và một số thành phần kinh tế khác.

Các quy định về sở hữu trí tuệ, đầu tư, kinh tế kỹ thuật số, doanh nghiệp nhà nước trong TPP – hiệp định thương mại đã bị ông Trump từ bỏ, chính là công cụ tuyệt vời để kiềm chế chính sách công nghiệp của Trung Quốc, nhưng không đủ để thay đổi đất nước Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Tập Cận Bình. Có lẽ cách duy nhất để thay đổi Trung Quốc là gây sức ép mạnh và trừng phạt bằng những biện pháp đơn phương.

Điều này có vẻ như chính là kết luận của Trump, ông muốn một cuộc chiến. Do đó quyết định đánh thuế thép và nhôm. Mặc dù, Trung Quốc không phải mục tiêu duy nhất nhưng chính là mối lo ngại chủ yếu. Cuộc điều tra về việc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của Trung Quốc có thể dẫn tới các biện pháp trừng phạt ở phạm vi rộng hơn, như đánh thuế, hạn chế đầu tư trực tiếp, mở rộng kiểm soát hàng xuất khẩu và hạn chế thị thực.

Tuy nhiên, Mỹ chưa sẵn sàng cho một chiến tranh thương mại bởi 5 lý do. Thứ nhất, Mỹ chưa quyết định họ muốn gì. Thứ hai, Mỹ có cách nhìn sai về đối thủ. Thứ ba, Mỹ không có sự chuẩn bị kỹ về các trường hợp có thể xảy ra. Thứ tư, Mỹ chưa chuẩn bị cho người dân Mỹ về thiệt hại trong một cuộc chiến lâu dài. Thứ năm, Mỹ bước vào cuộc chiến với rất ít đồng minh.

Tóm lại, có vẻ như phương châm của chính quyền Mỹ về cuộc chiến tranh thương mại là “nhắm vào mục tiêu, bắn và không bao giờ sẵn sàng”. Năm 1993, Mỹ dựa vào sự cải thiện về tình hình nhân quyền ở Trung Quốc để quyết định về tình trạng thương mại của Trung Quốc. Một năm sau đó, Trung Quốc gọi Bill Clinton là “kẻ lừa đảo”. Từ đó, Mỹ đã không ủng hộ nhân quyền ở Trung Quốc một cách hiệu quả. Nếu chính quyền Mỹ vội vàng trong cuộc chiến này và thất bại thì Trung Quốc sẽ có một con đường thênh thang và sẽ càng khó để kiềm chế. Tốt hơn là Mỹ nên tránh cuộc chiến này và để dành “đạn” cho một dịp khác khi Mỹ đã chuẩn bị tốt hơn cho một cuộc chiến lớn.

Khương An

Tổng hợp từ New York Times, Bloomberg, Reuters, CSIS, Le Monde 3-9/3.

Advertisements

Check Also

Trung Quốc cảnh báo hậu quả nghiêm trọng nếu Canada không thả CFO của Huawei

Trung Quốc cảnh báo hậu quả nghiêm trọng nếu Canada không thả CFO của Huawei

Trung Quốc yêu cầu Canada thả CFO của Huawei bị bắt ở Vancouver

Trung Quốc yêu cầu Canada thả CFO của Huawei bị bắt ở Vancouver

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: